Kardynał Gracias wzywa biskupów Azji, by stali się budowniczymi mostów pokoju

Przemawiając podczas Mszy św. inaugurującej XII Zgromadzenie Plenarne Federacji Konferencji Biskupów Azji (FABC) w Dżakarcie 21 lipca, indyjski kardynał, pełniący funkcję specjalnego wysłannika papieża Leona XIV, wezwał przywódców Kościoła, by stali się „budowniczymi mostów” zdolnymi budować jedność w coraz bardziej spolaryzowanym świecie.

„Naszą misją jest bycie budowniczymi mostów, stawanie się samymi mostami, aby łączyć ludzi, zbliżać ich do siebie, jednać różne sytuacje, rozwiązywać konflikty i nieść pokój światu” – powiedział kard. Gracias.

Tygodniowe spotkanie, odbywające się mniej więcej co cztery lata, zgromadziło ponad 100 kardynałów, biskupów, kapłanów, osób konsekrowanych i delegatów z całej Azji pod hasłem: „Wezwanie do nawrócenia synodalnego i misja bycia mostami i budowniczymi mostów w Azji”.

Jak stać się budowniczymi mostów: synodalność wobec podziałów

Centralnym punktem zgromadzenia jest synodalność – pojęcie podkreślające słuchanie, uczestnictwo, rozeznawanie i współodpowiedzialność w Kościele. Kardynał Gracias określił ją jako jeden z największych darów Kościoła dla podzielonego świata.

Zdaniem kardynała zgromadzenie to coś więcej niż wydarzenie instytucjonalne. Jest to raczej okazja dla Kościołów Azji, by rozeznać współczesne wyzwania i określić, jak mogą wspólnie na nie odpowiedzieć.

Odnosząc się do obecnej sytuacji na świecie, wskazał na konflikty, przemoc i wojnę jako cechy definiujące dzisiejszy krajobraz międzynarodowy.

„Jeśli spojrzymy na scenę światową” – powiedział – „głównym elementem dzisiejszych wydarzeń na świecie są konflikt, przemoc i wojna”.

Przywołując słowa papieża Franciszka, który mówił o globalnych konfliktach jako o „trzeciej wojnie światowej toczonej w kawałkach”, kardynał Gracias stwierdził, że Kościół ma obowiązek promować harmonię między wspólnotami religijnymi i pomagać w budowaniu tego, co określił jako kulturę pokoju w parafiach, diecezjach, narodach i na całym świecie.

Temat pokoju, obecny również w refleksji zatytułowanej Orzeźwienie, światło i pokój, pozostaje jednym z najważniejszych wątków nauczania Kościoła.

Lekcje z pandemii

Kardynał odniósł się także do pandemii COVID-19, określając ją jako jedno z najpoważniejszych wyzwań, przed jakimi w ostatnich latach stanęły Kościoły Azji.

Uznając cierpienie spowodowane przez kryzys, zaznaczył, że pandemia ukazała również odporność, solidarność i kolegialność wśród wspólnot i instytucji kościelnych. Te doświadczenia, jak zasugerował, pokazały wartość współdziałania w czasach niepewności i trudności.

Podobne wyzwania związane z pandemią i potrzebą jedności wspólnot religijnych opisywano wcześniej w tekstach o apelu kardynała Nicholsa w obronie otwartych kościołów oraz o wypowiedziach sekretarza Benedykta XVI na temat pandemii, pokazujących, że misja bycia budowniczymi mostów dotyczy nie tylko Azji, ale całego Kościoła powszechnego.

Dodał ponadto, że zasady synodalności mają głębokie korzenie w społeczeństwach azjatyckich, gdzie więzi rodzinne, wartości wspólnotowe i wzajemny szacunek od dawna kształtują życie społeczne.

„Świat potrzebuje synodalności. Świat musi nauczyć się współpracować, iść razem i wspólnie trudzić się dla dobra wspólnego” – powiedział.

Poza życiem Kościoła kardynał Gracias stwierdził, że autentyczna synodalność może również odegrać rolę w zwalczaniu korupcji i wzmacnianiu instytucji publicznych, nazywając ją kluczowym elementem dobrego rządzenia.

Jak stać się budowniczymi mostów, słuchając głosów Azji

Bp Antonius Subianto Bunjamin, przewodniczący Konferencji Episkopatu Indonezji, powtórzył ten nacisk na słuchanie i współpracę, witając uczestników zgromadzenia.

Określił to spotkanie jako „coś więcej niż zebranie biskupów” i nazwał je świętą chwilą uważnego słuchania Ducha Świętego, siebie nawzajem oraz osób, których głos często bywa pomijany.

Wśród nich wymienił kobiety, ubogich, wspólnoty zepchnięte na margines, migrantów i uchodźców.

Bp Bunjamin powiedział, że temat zgromadzenia wzywa Kościoły Azji do pogłębienia zaangażowania w nawrócenie synodalne poprzez słuchanie, wspólną misję i współpracę, przy jednoczesnym budowaniu mostów dialogu, pokoju i pojednania na całym kontynencie.

Podobny apel o bliskość biskupów wobec wiernych wybrzmiał także w Kenii, gdzie miejscowy biskup wezwał parafian do większego zaangażowania w życie wspólnoty.

Nawiązał również do piątego Zgromadzenia Plenarnego FABC, które odbyło się w Bandungu w Indonezji w 1990 roku i sformułowało wizję „nowego sposobu bycia Kościołem w Azji”. Ta wizja skupiała się na dialogu z ubogimi, kulturami lokalnymi i innymi religiami. W kolejnych dziesięcioleciach dodatkowym wymiarem tej misji stał się dialog z przyrodą i troska o środowisko – dodał.

Świętując różnorodność Azji

Liturgia inauguracyjna odzwierciedlała bogatą różnorodność kulturową Kościoła azjatyckiego.

Uczestnicy zostali powitani prezentacjami kulturowymi wspólnot indonezyjskich, a modlitwy odmawiano w wielu językach, w tym w językach jawajskim, mentawai, mandaryńskim, benawa dajak i sumbańskim.

Biskupów i delegatów witali uczestnicy ubrani w tradycyjne stroje ludów Nias, Batak i Minangkabau z Sumatry Północnej. Uroczystość obejmowała także Litanię do Wszystkich Świętych, wzywającą świętych mężczyzn i kobiety z całej Azji i podkreślającą chrześcijańskie dziedzictwo kontynentu.

Globalne zgromadzenie skupione na jedności

W zgromadzeniu wzięli udział nie tylko przywódcy Kościoła azjatyckiego, ale także przedstawiciele Watykanu, Afryki, Europy, Bliskiego Wschodu, Oceanii, Stanów Zjednoczonych oraz szerszej wspólnoty ekumenicznej.

Wielu uczestników podkreślało synodalność jako drogę do pojednania w głęboko podzielonym świecie.

Kardynał Mario Grech, sekretarz generalny Synodu Biskupów, powiedział, że przyjechał do Dżakarty, „aby słuchać, dzielić się i uczyć się”, podkreślając duch współpracy, który leży u podstaw tego spotkania.

Kardynał Fridolin Ambongo Besungu z Afryki określił Azję i Afrykę jako „siostrzane kontynenty”, stojące w obliczu wielu podobnych wyzwań, w tym ubóstwa, nierówności, migracji, konfliktów i zmian klimatycznych.

Inni przywódcy kościelni podkreślali, że jedność nie może odbywać się kosztem różnorodności. Abp Gintaras Linas Grušas z Wilna wezwał chrześcijan, by opierali się pokusie budowania murów w spolaryzowanym społeczeństwie, natomiast patriarcha Rafael Bedros XXI Minassian powiedział, że autentyczną jedność Kościoła należy rozumieć jako „harmonię różnic, a nie jednolitość”.

W miarę jak dyskusje toczą się przez cały tydzień w Dżakarcie, oczekuje się, że delegaci będą zgłębiać, w jaki sposób synodalność może pomóc Kościołowi w Azji odpowiedzieć na współczesne wyzwania społeczne, kulturowe i polityczne, rozwijając jednocześnie misję skupioną na dialogu, pokoju i pojednaniu w jednym z najbardziej zróżnicowanych regionów świata.

Także w Kanadzie hierarchowie musieli mierzyć się z podobnymi dylematami, czego przykładem jest decyzja opisana w tekście o kardynale Quebecu zawieszającym zbiorowe obchody świąt. Ostatecznie wszystkich uczestników zgromadzenia łączy jedno przekonanie: Kościół w Azji ma być budowniczymi mostów w świecie naznaczonym podziałami.

• Raju Hasmukh, na podstawie materiałów UCA News