Abp Sydney broni prawa katolików do sprzeciwu wobec „szyderstwa” Divine Playhouse

Spór trwa już od kilku tygodni i dotyczy Divine Playhouse, które mieści się w dawnym kościele św. Jana Ewangelisty przy Kent Street. Kościół został zdesakralizowany w latach 30. XX wieku i, zgodnie z prawem kościelnym, został „sprowadzony do użytku świeckiego” na mocy kanonu 1222 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Przez blisko osiemdziesiąt lat w budynku mieścił się Teatr Genesian, zanim został sprzedany w 2017 roku.

W swoim oświadczeniu abp Fisher podkreślił, że wolność wypowiedzi obejmuje nie tylko twórczość artystyczną, lecz także prawo jednostek i wspólnot do sprzeciwu, gdy uznają, że coś przekracza pewną granicę.

„Wolność wypowiedzi obejmuje nie tylko prawo do mówienia, działania i tworzenia, ale także prawo, a czasem obowiązek, jasnego powiedzenia, gdy coś jest niestosowne, obraźliwe lub złe” – napisał.

Materiały promocyjne wywołują falę krytyki

Placówka spotkała się z powszechną krytyką ze strony katolików za treści promocyjne i spektakle wykorzystujące rozpoznawalne katolickie symbole i motywy. Divine Playhouse otrzymało dotację w wysokości 100 000 dolarów australijskich od agencji rządowej Nowej Południowej Walii Create NSW, co spotęgowało sprzeciw krytyków kwestionujących wykorzystanie środków publicznych.

Wśród reklamowanych wydarzeń znalazły się spektakle zatytułowane Sunday Mess oraz Unholy Confessions. Materiały promocyjne przedstawiały również frytki z fast foodu w sposób przypominający Eucharystię, jeden z najświętszych elementów kultu katolickiego.

Abp Fisher odróżnił satyrę, krytykę i komentarz artystyczny – które uznał za uprawnione formy wypowiedzi – od tego, co określił jako celowe nadużycie symboli religijnych.

Scharakteryzował te spektakle jako „celowe zawłaszczenie, seksualizację i deprecjację konkretnych i świętych symboli oraz rytuałów wiary katolickiej”, argumentując, że zapewnienia organizatorów, iż katolicy nie są wyśmiewani, są niewiarygodne.

Arcybiskup podkreślił, że sprzeciw katolików wynika ze świętego znaczenia tych symboli, a nie ze sprzeciwu wobec samej ekspresji artystycznej.

„Dla katolików Eucharystia nie jest motywem kulturowym dostępnym do parodiowania. Jest sakramentem leżącym u podstaw naszego kultu: rzeczywistą i prawdziwie daną obecnością samego Chrystusa” – oświadczył.

Skrytykował także wykorzystywanie stroju zakonnego jako materiału komediowego lub promocyjnego, argumentując, że habity zakonne symbolizują życie oddane Bogu i służbie innym, a nie kostiumy przeznaczone do rozrywki.

Petycja zbiera tysiące podpisów

Sprzeciw wobec placówki wykroczył poza oświadczenia przywódców kościelnych. Według The Catholic Weekly, ponad 3700 osób podpisało petycję wzywającą rząd Nowej Południowej Walii do wycofania wsparcia dla Divine Playhouse oraz do publicznych przeprosin wobec chrześcijan, którzy poczuli się urażeni tymi spektaklami.

Chris Nave, inicjator petycji, argumentował, że kontrowersja dotyczy poszanowania przekonań wyznawanych przez chrześcijan na całym świecie.

„To, co dla miliardów ludzi na całym świecie jest święte, zostało zamienione w rozrywkę i komercyjny marketing” – powiedział. Utrzymywał ponadto, że rząd Nowej Południowej Walii nie powinien być kojarzony z placówką, którą wielu chrześcijan postrzega jako wyśmiewanie ich wiary.

Sporowi towarzyszyły również publiczne demonstracje. 8 lipca około siedemdziesięciu osób zgromadziło się przed placówką przy Kent Street w pokojowym proteście, odmawiając Różaniec i niosąc obrazy religijne oraz przedmioty kultu. Niektórzy uczestnicy nieśli transparenty z napisem „Jesus is King” (Jezus jest Królem).

Wolność religijna a wolność artystyczna

Kluczowym elementem oświadczenia abp. Fishera było odrzucenie twierdzeń, jakoby sprzeciw katolików wobec Divine Playhouse oznaczał wrogość wobec społeczności LGBT lub próbę tłumienia wolności artystycznej.

„Sprzeciw skierowany jest przeciwko celowemu wyśmiewaniu przekonań i praktyk, które katolicy uznają za święte” – powiedział.

Fisher argumentował, że zdrowe społeczeństwo demokratyczne powinno jednocześnie chronić wolność artystyczną, wolność religijną i prawo do pokojowego protestu, zamiast traktować te zasady jako wzajemnie wykluczające się.

Arcybiskup z zadowoleniem przyjął decyzję premiera Nowej Południowej Walii Chrisa Minnsa o ponownym rozpatrzeniu dotacji przyznanej placówce. Wyraził jednak rozczarowanie faktem, że niektórzy politycy i osoby publiczne odrzucili obawy katolików jako przejawy homofobii.

Wezwał krytyków do zastanowienia się, czy reakcje publiczne byłyby takie same, gdyby święte elementy innej tradycji religijnej zostały poddane zseksualizowanej parodii przy jednoczesnym otrzymywaniu finansowania rządowego.

Obawy dotyczące uprzedzeń antykatolickich

Kontrowersja wywołała także szerszą dyskusję na temat postaw wobec religii w życiu publicznym.

Abp Fisher argumentował, że nastroje antykatolickie są często traktowane inaczej niż uprzedzenia skierowane wobec innych wspólnot wyznaniowych.

„Zbyt długo uprzedzenia antykatolickie traktowano jako stosunkowo akceptowalną formę nietolerancji” – podsumował.

Jego wypowiedź ukazuje ten spór nie tylko jako niezgodę dotyczącą konkretnej placówki artystycznej, lecz także jako część szerszej debaty na temat poszanowania religii, finansowania publicznego oraz granic między ekspresją artystyczną a obrazą uczuć.

Nakaz opuszczenia lokalu

W miarę trwania kontrowersji Divine Playhouse stoi przed dodatkowym wyzwaniem, niezwiązanym z publiczną debatą.

Według The Catholic Weekly, placówka otrzymała nakaz opuszczenia lokalu przy Kent Street po tym, jak wynajmujący rozwiązał umowę najmu. Decyzja miała się opierać na zapisach umownych dotyczących „obraźliwej działalności komercyjnej”.

Organizatorzy Divine Playhouse zapowiedzieli, że zamierzają zakwestionować rozwiązanie umowy i złożyć odwołanie.

Spór ewoluował zatem z kontrowersji kulturowej w szerszą kwestię prawną i polityczną, obejmującą zagadnienia finansowania rządowego, wolności wypowiedzi, wrażliwości religijnej oraz przyszłości samej placówki.

• Raju Hasmukh, z materiałami INfocatholica