Pięciu franciszkanów zabitych w 1597 r. podczas powstania Guale zostało beatyfikowanych w Savannah, a przedstawiciele Kościoła podkreślali ich wiarę, ofiarę i dziedzictwo.
Redakcja (1 listopada 2026, Gaudium Press) Pięciu franciszkańskich misjonarzy zabitych w 1597 r. na wybrzeżu dzisiejszej Georgii zostało uroczyście beatyfikowanych 31 października podczas historycznej Mszy Świętej, w której uczestniczyło około 10 000 osób. Beatyfikacja męczenników z Georgii stanowi ważny kamień milowy dla Kościoła katolickiego w Stanach Zjednoczonych i zwraca uwagę świata na jedno z najwcześniejszych udokumentowanych męczeństw w Ameryce Północnej.
Uroczystość beatyfikacji odbyła się w Savannah Convention Center, gdzie kard. Frank Leo, metropolita Toronto, jako delegat papieski przewodniczył liturgii w imieniu papieża Leona XIV. Wysocy rangą przedstawiciele Kościoła ze Stanów Zjednoczonych, Hiszpanii i Watykanu dołączyli do tysięcy wiernych, by uczcić nowych błogosławionych: bł. Pedro de Corpa, bł. Blas Rodríguez de Cuacos, bł. Miguel de Añon, bł. Antonio de Badajoz i bł. Francisco de Veráscola.
W homilii kard. Leo określił nowo beatyfikowanych franciszkanów jako trwałe wzory chrześcijańskiego świadectwa, których życie wciąż przemawia do współczesnych wierzących, mierzących się z wyzwaniami kulturowymi i duchowymi.
„Szesnastowieczni franciszkanie z Hiszpanii, odważni misjonarze posługujący wśród ludu Guale w La Florida, są jasnymi światłami na naszej drodze wiary” – powiedział. „Koniecznie musimy pamiętać o tych błogosławionych duszach, które nas poprzedziły ze znakiem wiary, zwłaszcza o tych, którzy dali najwyższe świadectwo własnym życiem”.
Oficjalne uznanie męczenników z Georgii
Obrzęd beatyfikacji rozpoczął się od tego, że bp Stephen D. Parkes, biskup Savannah, formalnie poprosił o ogłoszenie beatyfikacji i przedstawił streszczenie sprawy misjonarzy. Uroczystość odbyła się w roku jubileuszowym upamiętniającym 800. rocznicę śmierci św. Franciszka z Asyżu, założyciela zakonu franciszkanów.
Po angielsku i po hiszpańsku odczytano biografie każdego z męczenników, po czym kard. Leo ogłosił list apostolski papieża Leona XIV, oficjalnie uznający pięciu franciszkanów za błogosławionych. Dokument papieski, podpisany 30 września, określił misjonarzy jako „niezwyciężonych heroldów Chrystusa”, którzy postawili „zbawczą prawdę Ewangelii ponad własne bezpieczeństwo”. Dekret ustanowił również 22 września dniem ich wspomnienia liturgicznego.
Po ogłoszeniu odsłonięto przed zgromadzonymi oficjalny obraz beatyfikacyjny zatytułowany The Georgia Martyrs. Namalowany przez artystę z Savannah Jareda Matthew Seffa obraz został wybrany w diecezjalnym konkursie i nawiązuje do tradycyjnych przedstawień misjonarzy w sztuce.
Powstanie Guale z 1597 roku
Pięciu franciszkanów posługiwało we wspólnotach misyjnych na wybrzeżu Georgii, gdy zostali zabici między 14 a 17 września 1597 r., podczas wydarzeń, które historycy nazywają powstaniem Guale.
Według relacji historycznych konflikt rozpoczął się, gdy o. Pedro de Corpa stanowczo upomniał Juanilla, dziedzica jednego z wodzostw Guale, w sprawie jego zamiaru wzięcia drugiej żony po przyjęciu chrztu. Nauczanie Kościoła o małżeństwie chrześcijańskim kłóciło się z miejscowymi zwyczajami, które dopuszczały poligamię.
Po tym sporze Juanillo wraz z grupą zwolenników zabił o. de Corpę, a następnie zaatakował pobliskie misje i zamordował czterech kolejnych franciszkańskich misjonarzy. Szósty zakonnik, o. Francisco de Avila, przeżył, choć przez wiele miesięcy był więziony i torturowany.
W tamtym czasie region ten należał do hiszpańskiej kolonii La Florida z ośrodkiem w St. Augustine, założonym w 1565 r. Historycy zauważają, że franciszkańscy misjonarze żyli wśród ludu Guale przez około dwa lata bez ochrony wojskowej i przed wybuchem przemocy na ogół utrzymywali z nim pokojowe relacje.
Świadectwo męczenników z Georgii i jego znaczenie dziś
Podczas całej liturgii przedstawiciele Kościoła wielokrotnie podkreślali związek między śmiercią misjonarzy a ich obroną katolickiego nauczania o małżeństwie.
Po obrzędzie beatyfikacji bp Parkes wyraził nadzieję, że męczennicy z Georgii będą patronami i orędownikami rodzin oraz małżonków.
„Głęboko wierzę, że za wstawiennictwem bł. Pedra de Corpy i czterech towarzyszy wzrośnie szacunek dla godności i charakteru świętego sakramentu małżeństwa” – powiedział.
Kard. Leo podjął ten wątek w homilii, określając męczeństwo jako najwyższe świadectwo chrześcijańskiej wiary i doktryny. Powołując się na Katechizm Kościoła Katolickiego, powiedział, że męczennicy dają świadectwo o Chrystusie przez niezłomną wierność, nawet w obliczu śmierci.
Kardynał powiązał też ofiarę misjonarzy ze współczesnymi wyzwaniami, przed którymi stoją katolicy, przestrzegając przed presją, by rozwadniać przekonania religijne lub iść w ich sprawie na kompromis, aby dopasować je do oczekiwań współczesnej kultury.
„Bardzo często dziś wiele osób podważa różne aspekty wiary katolickiej” – powiedział. „Jesteśmy namawiani i kuszeni, by rozwadniać same wymagania Ewangelii”.
Zachęcił wierzących, zwłaszcza młodych, by postrzegali misjonarzy jako przykład radykalnego zaangażowania w wiarę i służbę.
„Wciąż są dziś rzeczy, dla których warto żyć i za które warto umrzeć” – zakończył.
Międzynarodowy udział
Liturgia odzwierciedlała międzynarodowe znaczenie wydarzenia.
Wśród koncelebransów byli: abp Gabriele Caccia, nuncjusz apostolski w Stanach Zjednoczonych; abp Gregory J. Hartmayer, metropolita Atlanty; abp José Rodríguez Carballo, arcybiskup Méridy-Badajoz w Hiszpanii; oraz abp Joan-Enric Vives i Sicília z Urgell w Hiszpanii.
Msza Święta była sprawowana po angielsku i po hiszpańsku, a w hymnach i oprawie muzycznej wykorzystano łacinę. Wśród utworów skomponowanych specjalnie na tę liturgię znalazły się hiszpańska wersja Psalmu 116 autorstwa Marca Cerisiera oraz motet komunijny Eternal Glory Jessiki French.
Sprawa męczenników z Georgii przygotowywana przez dziesięciolecia
Droga do beatyfikacji trwała przez pokolenia.
Przedstawiciele Kościoła i świadkowie już wkrótce po śmierci misjonarzy często nazywali ich męczennikami, jednak formalne starania o wyniesienie ich na ołtarze postępowały powoli. Znaczące badania historyczne i archeologiczne prowadzone w XX wieku na nowo rozbudziły zainteresowanie ich sprawą.
Diecezja Savannah oficjalnie otworzyła proces w lutym 1984 r., za czasów bp. Raymonda W. Lessarda, przy wsparciu zakonu franciszkanów.
W styczniu 2025 r. papież Franciszek upoważnił Dykasterię Spraw Kanonizacyjnych do uznania śmierci misjonarzy za męczeństwo „z nienawiści do wiary”, nadając im tytuł Czcigodnych Sług Bożych i otwierając drogę do beatyfikacji.
Procesowi przysłużyła się także praca wielu historyków, duchownych i badaczy, w tym franciszkanina o. Conrada Harkinsa oraz archeologa Davida Hursta Thomasa, których prace poszerzyły wiedzę o życiu hiszpańskich misji na wybrzeżu Georgii.
Tajemnica relikwii męczenników
Mimo wieków kultu miejsce spoczynku relikwii męczenników z Georgii pozostaje nieznane.
Według źródeł historycznych szczątki wszystkich zakonników z wyjątkiem jednego zostały po ich śmierci odnalezione i przewiezione do St. Augustine. Niektórzy badacze uważają, że relikwie mogły zostać później zabrane na Kubę, gdy hiszpańscy mieszkańcy opuścili Florydę po przejęciu tego terytorium przez Brytyjczyków w 1763 r.
Naukowcy badają obecnie czaszkę odnalezioną w Fort King George State Historic Site w Darien w stanie Georgia, aby ustalić, czy może ona mieć związek z którymś z męczenników.
Kolejne kroki w stronę kanonizacji męczenników z Georgii
Beatyfikacja jest przedostatnim etapem na drodze do świętości w Kościele katolickim. Ponieważ franciszkanie zostali uznani za męczenników, do ich beatyfikacji nie był wymagany zatwierdzony cud. Do kanonizacji Stolica Apostolska zazwyczaj wymaga jednak potwierdzonego cudu przypisywanego ich wstawiennictwu.
Wraz z wyniesieniem do chwały błogosławionych męczennicy z Georgii stają się oficjalnie przedmiotem publicznego kultu w wyznaczonych regionach i wspólnotach, a katolicy mogą prosić o ich wstawiennictwo, podczas gdy Kościół nadal rozpatruje ich sprawę kanonizacyjną.
Beatyfikacja męczenników z Georgii jest jednym z najważniejszych wydarzeń katolickich w historii Georgii i dodaje pięć nowych imion do rosnącej listy amerykańskich błogosławionych – niemal 430 lat po ich śmierci na południowo-wschodnim pograniczu hiszpańskiego świata kolonialnego.
– Raju Hasmukh na podstawie materiałów OSV News
