Trzy fragmenty rękopisu Ewangelii św. Marka z VI wieku po raz pierwszy od siedmiu wieków połączono w Akwilei, ukazując pewną europejską historię.
Redakcja informacyjna (21 września 2026, Gaudium Press) Po raz pierwszy od blisko 700 lat trzy zachowane fragmenty starożytnego rękopisu Ewangelii św. Marka zostały połączone w Akwilei, w północno-wschodnich Włoszech, co stanowi niezwykły moment w historii jednego z najbardziej czczonych tekstów chrześcijaństwa.
Połączenie to stanowi centralny punkt wystawy Ewangelia Marka. Siedem wieków. Trzy fragmenty. Historia europejska, prezentowanej w Palazzo Meizlik w Akwilei i otwartej dla zwiedzających do 25 kwietnia 2027 roku. Wystawa ukazuje niezwykłą historię rękopisu, którego karty, niegdyś zjednoczone w jednym kodeksie, z czasem rozproszyły się po różnych regionach Europy.
Specjaliści datują kodeks na VI wiek. Jednak w średniowieczu zyskał on znacznie większe znaczenie niż zwykła starożytna księga liturgiczna. Z czasem zaczęto go czcić tak, jakby został napisany przez samego św. Marka – przekonanie ściśle związane z długą tradycją Akwilei, łączącą ewangelistę z chrześcijańskimi początkami miasta.
Ta silna tradycja uczyniła z rękopisu przedmiot o wyjątkowym znaczeniu religijnym. W XII i XIII wieku część zawierająca Ewangelię św. Marka została oddzielona od większej księgi ewangelii, która pierwotnie obejmowała wszystkie cztery Ewangelie. Następnie ozdobiono ją bogatą, pozłacaną srebrną oprawą, co jeszcze bardziej podniosło jej rangę. Przestała być traktowana wyłącznie jako starożytny rękopis – zaczęto ją uważać za świętą relikwię.
Prestiż związany z posiadaniem fragmentu rękopisu przyczynił się do jego ostatecznego rozproszenia. Własność kart uznawanych za bezpośrednio powiązane ze św. Markiem niosła ze sobą ogromny autorytet religijny, a także znaczenie polityczne. Z biegiem wieków zachowane fragmenty rozproszyły się między Cividale del Friuli, Wenecję i Pragę, pozostawiając Akwileję bez pełnego, zachowanego korpusu rękopisu.
Wśród trzech zachowanych fragmentów szczególne znaczenie ma fragment praski. Przechowywany przez Kapitułę Metropolitalną św. Wita oraz skarbiec katedralny, uznawany jest za integralną część dziedzictwa kulturowego i historycznego państwa czeskiego i jego mieszkańców. Jego obecność w Akwilei jest tym bardziej znacząca, że wystawa oznacza pierwszy w historii wyjazd fragmentu poza terytorium Republiki Czeskiej.
Tymczasowe połączenie rękopisu stało się możliwe dzięki szeroko zakrojonej współpracy włoskich i czeskich instytucji świeckich i kościelnych. Wspólne przedsięwzięcie obejmuje Bazylikę w Akwilei, Narodowe Muzeum Archeologiczne w Cividale del Friuli, Bazylikę św. Marka w Wenecji, Kapitułę Metropolitalną św. Wita oraz Archidiecezję Praską, a także innych partnerów.
Poza samą historią rękopisu, wystawa ukazuje szerszy kontekst historyczny, w którym powstał. Kodeks jest świadectwem wzajemnych powiązań średniowiecznej chrześcijańskiej Europy. Przez wieki na jego kartach zapisywano imiona wybitnych osób, które pragnęły być wspominane w modlitwie podczas celebracji liturgicznych. Zapisy te dostarczają współczesnym badaczom cennych dowodów na istnienie sieci religijnych, kulturowych i osobistych powiązań, które rozciągały się na całym kontynencie na długo przed powstaniem nowożytnych granic narodowych.
Wystawa podkreśla również delikatny stan zachowanych oryginałów. Ze względu na ich wyjątkową kruchość, autentyczne karty rękopisu będą publicznie eksponowane jedynie w początkowych tygodniach wystawy. Aby zapewnić ich długotrwałe zachowanie, zostaną następnie zastąpione reprodukcjami cyfrowymi w wysokiej rozdzielczości, co pozwoli zwiedzającym na dalszy dostęp do treści rękopisu przy jednoczesnej ochronie niezastąpionych oryginałów.
Siedem wieków po rozproszeniu, starożytna Ewangelia św. Marka powróciła, choć tylko na pewien czas, do miasta, które odegrało centralną rolę w jej historii. Jej ponowne połączenie w Akwilei daje rzadką okazję, by wspólnie zobaczyć zachowane pozostałości rękopisu, który od wieków budzi cześć. Jednocześnie stanowi namacalne przypomnienie o tradycjach religijnych, powiązaniach kulturowych i wspólnym dziedzictwie historycznym, które ukształtowały Europę w epoce średniowiecza.
- Raju Hasmukh, na podstawie materiałów Infocatholica
