Biskupi w Polsce proponują mediację w kryzysie konstytucyjnym i wzywają do dnia modlitwy

Inicjatywa pojawiła się po posiedzeniu Rady Stałej Konferencji Episkopatu Polski, które odbyło się 4 listopada w Warszawie i zostało zwołane w związku z tym, co przedstawiciele Kościoła określili jako narastające podziały społeczne i polityczne. W oświadczeniu opublikowanym po posiedzeniu biskupi zadeklarowali gotowość do wsparcia wysiłków na rzecz przywrócenia dialogu, zaufania i pojednania narodowego.

„Jako biskupi deklarujemy gotowość do udzielenia wszelkiej pomocy, aby uruchomić i wesprzeć proces mediacji i dialogu w poszukiwaniu rozwiązań bieżącego kryzysu, jak również budowania zaufania i pojednania społecznego” – czytamy w oświadczeniu.

Apel pojawia się na tle sporu konstytucyjnego, który w ostatnich dniach przybrał na sile i jeszcze bardziej spolaryzował scenę polityczną w kraju.

Biskupi w Polsce sygnalizują gotowość do mediacji

Możliwość bezpośredniego zaangażowania Kościoła w działania na rzecz złagodzenia konfrontacji potwierdził o. Leszek Gęsiak SJ, rzecznik Konferencji Episkopatu Polski.

Zapytany przez agencję KAI, czy oświadczenie biskupów należy rozumieć jako propozycję mediacji, o. Gęsiak odpowiedział jednoznacznie, że tak.

Według rzecznika biskupi są gotowi uczestniczyć w mediacji, pomóc w zainicjowaniu procesu dialogu i wspierać go, jeśli przywódcy polityczni zechcą się w niego zaangażować. Podkreślił jednak, że wszelki praktyczny mechanizm mediacji będzie zależał od gotowości stron sporu do podjęcia rozmów.

O. Gęsiak zwrócił też uwagę, że biskupi celowo nawiązali do niedawnych słów papieża Leona XIV, który podczas audiencji ogólnej zwrócił się do Polaków i zaapelował o poszanowanie prawa, konstruktywny dialog i odrzucenie przemocy.

Biskupi w Polsce ostrzegają przed pogłębiającymi się podziałami

W swoim oświadczeniu biskupi powiązali obecny kryzys z szerszym znaczeniem zbliżających się obchodów Święta Niepodległości 11 listopada.

Nazywając wolność i niepodległość narodową wielkim dobrem, wyrazili zaniepokojenie tym, co określili jako głębokie podziały społeczne i polityczne, narastające od wielu lat.

Zdaniem biskupów podziały te coraz częściej przejawiają się w nienawiści, wrogości i agresji, zagrażając zarówno spójności społecznej, jak i stabilności demokratycznej.

Aby przeciwstawić się tym tendencjom, przywołali nauczanie św. Jana Pawła II, przypominając jego wezwanie do solidarności opartej na słowach św. Pawła. Biskupi przytoczyli myśl zmarłego papieża, że solidarność wymaga, by ludzie wspólnie nieśli brzemiona, a nie stawali jedni przeciw drugim.

Ich przesłanie ukazywało solidarność nie tylko jako zasadę polityczną, lecz jako moralny obowiązek, niezbędny do zachowania jedności narodowej w czasach konfrontacji.

Biskupi w Polsce apelują o odpowiedzialność i porządek konstytucyjny

Biskupi odwołali się również do art. 1 polskiej Konstytucji, który określa Rzeczpospolitą Polską jako dobro wspólne wszystkich obywateli.

Ich zdaniem odpowiedzialność za ochronę tego dobra wspólnego spoczywa przede wszystkim na wybranych przywódcach politycznych. W oświadczeniu przestrzeżono, że ci, którym powierzono sprawowanie władzy, będą ostatecznie rozliczeni przed Bogiem, narodem i historią z decyzji podejmowanych w obecnym kryzysie.

Biskupi nie poparli żadnego ugrupowania politycznego, skupiając się na potrzebie zapobieżenia dalszej eskalacji.

Ich główny apel dotyczył deeskalacji i pokojowego rozwiązania konfliktu. Biskupi wezwali do konstruktywnego dialogu, porzucenia uprzedzeń i odrzucenia siły jako sposobu rozstrzygania sporów.

Podkreślili, że roztropność, pokora i odpowiedzialność to cnoty niezbędne dla wszystkich zaangażowanych stron.

W duchu apelu Leona XIV o dialog

Jednym z głównych motywów oświadczenia było znaczenie wyrzeczenia się przemocy i poszanowania norm demokratycznych.

Biskupi przytoczyli apel Leona XIV do Polaków, w którym wezwał on zarówno obywateli, jak i rządzących do uznania, że pokój buduje się na sprawiedliwości, poszanowaniu prawa i dialogu, a nie na przymusie czy przemocy.

Przyłączając się do tego przesłania, biskupi zadeklarowali odrzucenie nienawiści, agresji i podżegającej retoryki.

Swoje stanowisko dodatkowo wzmocnili, przywołując ostrzeżenie z Centesimus annus, według którego demokracja bez wartości może stopniowo przekształcić się w jawny lub ukryty totalitaryzm.

Dla biskupów obecna konfrontacja polityczna jest nie tylko wyzwaniem konstytucyjnym, lecz także próbą wartości, na których opiera się życie demokratyczne.

Modlitwa, post i pojednanie narodowe

Poza mediacją polityczną Kościół wezwał do duchowej odpowiedzi na kryzys.

Biskupi zachęcili katolików do modlitwy o pokój społeczny, pojednanie, narodowe porozumienie i mądrość dla rządzących. Wiernych wezwali także do podejmowania aktów pokuty, śpiewania patriotycznej pieśni Boże, coś Polskę i odmawiania modlitwy za Ojczyznę ułożonej przez ks. Piotra Skargę.

Konkretnym wyrazem tego apelu jest wyznaczenie 10 listopada, w przeddzień Święta Niepodległości, jako dnia postu i pokuty.

Oświadczenie kończy się przyzywaniem Najświętszej Maryi Panny, Królowej Polski, oraz świętych patronów narodu z prośbą o wstawiennictwo za przyszłość kraju.

Spór wokół Trybunału Konstytucyjnego podsyca napięcia

Wystąpienie biskupów następuje w czasie dynamicznie rozwijającego się sporu wokół Trybunału Konstytucyjnego.

Według informacji przytaczanych przez KAI najnowsza eskalacja rozpoczęła się 30 października, gdy grupa sędziów, w tym niektórzy, którzy nie zostali zaprzysiężeni przez prezydenta, próbowała przejąć kontrolę nad Trybunałem Konstytucyjnym.

Według doniesień działo się to pod osłoną licznie rozmieszczonych oddziałów prewencji policji. Zaangażowani sędziowie zawiesili zarówno prezesa, jak i wiceprezesa Trybunału, a następnie oświadczyli, że dysponują kworum niezbędnym do podjęcia przeciwko nim dalszych kroków.

Działania te wywołały zdecydowaną reakcję prezydenta Karola Nawrockiego, którego poparli zarówno pierwszy prezes Sądu Najwyższego, jak i prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Nawrocki potępił sędziów odpowiedzialnych za tę inicjatywę jako uzurpatorów i zażądał, by rząd premiera Donalda Tuska przywrócił porządek konstytucyjny.

Tymczasem przed gmachem Sądu Najwyższego przy alei Szucha w Warszawie nadal trwają demonstracje przeciwników zmian, co pokazuje głębię podziałów, które skłoniły biskupów do zaproponowania mediacji.

Kościół chce budować mosty

Proponując swoje pośrednictwo, Konferencja Episkopatu Polski ukazała Kościół katolicki jako potencjalnego mediatora w momencie wzmożonego napięcia instytucjonalnego i politycznego.

Biskupi w Polsce przedstawiają swoje wystąpienie nie jako poparcie dla jednej ze stron sporu, lecz jako próbę stworzenia warunków do dialogu, zmniejszenia wrogości i budowania pojednania. Ich przesłanie łączy wezwanie do poszanowania konstytucji z szerszym apelem o solidarność społeczną, odzwierciedlając obawę, że dalsza konfrontacja mogłaby pogłębić podziały w polskim społeczeństwie.

W miarę zbliżania się Święta Niepodległości pasterze Kościoła wzywają zarówno przywódców politycznych, jak i zwykłych obywateli do szukania rozwiązań na drodze dialogu, a nie eskalacji, przekonując, że zachowanie pokoju społecznego i jedności narodowej wymaga dziś zarówno obywatelskiej odpowiedzialności, jak i duchowej odnowy.

• Raju Hasmukh na podstawie informacji Infocatholica