Strona główna USA & Kanada Kanadyjscy biskupi apelują o podział projektu ustawy o MAiD przed kluczowym głosowaniem

Kanadyjscy biskupi apelują o podział projektu ustawy o MAiD przed kluczowym głosowaniem

0
12
Budynek Centralny parlamentu Kanady z Wieżą Pokoju i flagą Kanady na Wzgórzu Parlamentarnym w Ottawie, przed nim rozległy trawnik
Zdjęcie ilustracyjne. Zdjęcie: Benoit Debaix / Unsplash (licencja Unsplash)

Kanadyjscy biskupi wzywają Ottawę do podzielenia projektu ustawy C-41 i ostrzegają przed rozszerzeniem dostępu do eutanazji oraz legalizacją wniosków składanych z wyprzedzeniem.

Redakcja (16 listopada 2026, Gaudium Press) Konferencja Biskupów Katolickich Kanady (CCCB) wzywa rząd federalny do podzielenia projektu ustawy C-41, czyli ustawy o zabezpieczeniach w zakresie medycznej pomocy w umieraniu, na dwa odrębne akty prawne, w czasie gdy parlament przygotowuje się do potencjalnie rozstrzygającego głosowania nad proponowanymi zmianami w kanadyjskim systemie eutanazji.

Wystąpienie biskupów następuje w chwili, gdy projekt szybko przechodzi przez parlament przed terminem 17 marca 2027 r. Tego dnia automatycznie wygaśnie obecne wyłączenie, które uniemożliwia medyczną pomoc w umieraniu (MAiD) osobom, których jedynym schorzeniem podstawowym jest choroba psychiczna – chyba że ustawodawcy podejmą działania.

Ponieważ rząd liberałów sygnalizuje zamiar zakończenia debaty 16 listopada, głosowanie w drugim czytaniu, które skierowałoby projekt ustawy C-41 do komisji, może się odbyć już 17 listopada.

Biskupi sprzeciwiają się dwóm kluczowym elementom projektu ustawy C-41

W liczącym 18 stron stanowisku, przedłożonym parlamentowi 12 listopada i zatwierdzonym przez Radę Stałą CCCB, katoliccy biskupi Kanady przekonują, że dwie główne kwestie zawarte w projekcie ustawy C-41 wymagają odrębnego rozpatrzenia.

Po pierwsze, apelują do parlamentarzystów o utrzymanie obecnego wyłączenia, które uniemożliwia dostęp do eutanazji i wspomaganego samobójstwa osobom, u których choroba psychiczna jest jedynym schorzeniem.

Po drugie, sprzeciwiają się przepisom, które dekryminalizowałyby wnioski o MAiD składane z wyprzedzeniem, pozwalając osobom wyrazić zgodę na tę procedurę, zanim utracą zdolność do podejmowania decyzji.

Biskupi utrzymują, że obie kwestie rodzą odrębne pytania etyczne, prawne i medyczne, a zatem zasługują na osobne potraktowanie i analizę w procesie legislacyjnym.

Oprócz złożenia stanowiska CCCB rozpoczęła kampanię zachęcającą kanadyjskich katolików do zapoznania się z notą informacyjną na temat projektu i do napisania do swoich posłów.

Według materiałów kampanii wspólna komisja parlamentarna zaleciła wcześniej bezterminowe utrzymanie wyłączenia dotyczącego chorób psychicznych, po szerokich konsultacjach z ekspertami i osobami, których ta sprawa dotyczy. Biskupi argumentują, że wnioski składane z wyprzedzeniem nie zostały zbadane w takim samym stopniu, a zatem wymagają podobnie rzetelnej analizy, zanim parlament rozważy jakiekolwiek zmiany legislacyjne.

Obawy o godność człowieka

Jednym z głównych współautorów stanowiska dla parlamentu był bp Noel Simard, biskup senior diecezji Valleyfield w prowincji Quebec, którego wiedza z zakresu bioetyki uczyniła go wyrazistym głosem Kościoła w Kanadzie w kwestiach dotyczących końca życia.

Bp Simard jest członkiem zarządu Papieskiej Akademii Życia, a wcześniej wykładał bioetykę na Uniwersytecie Sudbury oraz na Uniwersytecie św. Pawła w Ottawie.

W komentarzu towarzyszącym publikacji stanowiska biskupów bp Simard przekonywał, że dyspozycje dotyczące eutanazji składane z wyprzedzeniem podważają pojęcie przyrodzonej godności człowieka.

Podkreślił, że godność osoby nie zależy od zdolności do komunikowania się, podejmowania decyzji czy utrzymywania relacji, lecz od wewnętrznej wartości każdej istoty ludzkiej.

Bp Simard wyraził także zaniepokojenie, że współczesne społeczeństwo coraz częściej ocenia ludzi przez pryzmat produktywności i wydajności, co stwarza zagrożenie dla tych, którzy w późniejszym okresie życia tracą zdolność do podejmowania decyzji.

Według biskupa obawa przed staniem się ciężarem dla rodziny lub społeczeństwa może wywierać presję na osoby bezbronne, by postrzegały zależność od innych jako utratę własnej wartości. Przekonywał, że prawdziwe współczucie wymaga opieki nad człowiekiem w okresach słabości i bezbronności, a nie ułatwiania mu śmierci.

„Im bardziej społeczeństwo troszczy się o swoich najsłabszych członków, tym jest większe” – powiedział bp Simard.

Pytania prawne i medyczne

Poza zastrzeżeniami moralnymi stanowisko biskupów porusza szereg praktycznych wątpliwości dotyczących wdrażania wniosków składanych z wyprzedzeniem.

Dokument odwołuje się do badań klinicznych, kanadyjskich precedensów prawnych oraz międzynarodowych zaleceń w dziedzinie praw osób z niepełnosprawnościami, by wykazać, że wiele istotnych niejasności pozostaje nierozstrzygniętych.

Wśród wskazanych kwestii są pytania o to, jak pracownicy ochrony zdrowia mieliby interpretować wnioski złożone przed laty, jak mieliby oceniać bieżące reakcje osoby po utracie przez nią zdolności do decydowania oraz jak należałoby rozstrzygać ewentualne konflikty między wcześniejszymi poleceniami a obecnymi okolicznościami.

Biskupi argumentują również, że wnioski składane z wyprzedzeniem mogłyby wpływać na decyzje dotyczące leczenia, opieki długoterminowej i usług wsparcia w sposób, który wymaga szerszej analizy.

Zalecają, by parlament gruntownie zbadał te kwestie, zanim rozważy jakiekolwiek rozszerzenie kryteriów dostępu do MAiD.

Przywołane wyniki nadzoru

Stanowisko wskazuje także na ustalenia prowincjonalnych systemów nadzoru, które według biskupów budzą obawy co do stosowania istniejących zabezpieczeń dotyczących eutanazji.

Wśród przytoczonych dowodów jest raport nadzorczy Ministerstwa Zdrowia Kolumbii Brytyjskiej, uzyskany w trybie dostępu do informacji publicznej. Według raportu, na który powołuje się dokument, ponad połowa zgłoszonych przypadków MAiD wymagała działań następczych.

Raport odnotował również tysiące błędów w prowadzeniu dokumentacji, w tym 353 przypadki, w których konieczne było przeszkolenie w zakresie wymogów prawnych lub standardów zawodowych.

Biskupi wskazują na te ustalenia jako dowód, że w obecnych ramach regulacyjnych wciąż istnieją poważne problemy praktyczne.

Przygotowania do prac komisji nad projektem ustawy C-41

Jeśli projekt ustawy C-41 trafi do komisji, a przepisy dotyczące chorób psychicznych i wniosków składanych z wyprzedzeniem pozostaną w jednym projekcie, CCCB zamierza bezpośrednio uczestniczyć w procesie legislacyjnym.

Bp Simard potwierdził, że biskupi mają nadzieję wystąpić jako świadkowie przed komisją parlamentarną odpowiedzialną za analizę projektu.

Ich zeznania skupiałyby się na sprzeciwie wobec jakiegokolwiek rozszerzenia dostępu do eutanazji, przy jednoczesnym postulowaniu kompleksowej analizy dyspozycji składanych z wyprzedzeniem.

Stanowisko zaleca, by parlamentarzyści zbadali w szczególności wiarygodność ocen dotyczących cierpienia po utracie zdolności do decydowania, relację między wcześniejszymi wnioskami a obecnym stanem osoby, wpływ wniosków składanych z wyprzedzeniem na decyzje dotyczące opieki zdrowotnej oraz skutki niewystarczającej opieki, izolacji społecznej czy presji z zewnątrz.

Biskupi zalecają także systematyczny przegląd doświadczeń Quebecu z wnioskami składanymi z wyprzedzeniem, zanim zostanie rozważone jakiekolwiek ich rozszerzenie na cały kraj.

„Parlament ma obowiązek zbadać te kwestie, zanim rozważy zmianę o nieodwracalnych skutkach dla osób, które nie mogą już wyrazić świadomej zgody” – czytamy w stanowisku.

Jednocześnie biskupi podkreślają, że nawet gdyby wątpliwości praktyczne zostały rozwiązane, takie rozwiązania nie usunęłyby moralnego sprzeciwu Kościoła katolickiego wobec samej eutanazji.

Ochrona sumienia i edukacja społeczna

Oprócz sprzeciwu wobec rozszerzenia kryteriów dostępu do MAiD CCCB domaga się silniejszej ochrony wolności sumienia pracowników i instytucji ochrony zdrowia.

Biskupi zwracają uwagę na toczące się spory sądowe z udziałem Providence Health Care, katolickiej organizacji prowadzącej szpital St. Paul’s w Vancouverze, gdzie przed sądem kwestionowane są zasady pozwalające instytucjom wyznaniowym odmówić świadczenia usług MAiD.

Dla bp. Simarda debata wokół projektu ustawy C-41 wykracza poza szczegóły legislacyjne. Przekonuje on, że zarówno rząd, jak i wspólnoty katolickie potrzebują lepszej edukacji na temat etycznych konsekwencji polityki dotyczącej końca życia.

Powiedział, że CCCB zamierza nadal współpracować z parafiami w całej Kanadzie, aby pomóc katolikom zrozumieć to, co biskupi uważają za poważne problemy moralne i społeczne wynikające z obecnych przepisów o eutanazji.

W miarę jak parlament zbliża się do kluczowego głosowania, biskupi zabiegają nie tylko o zmiany w samym projekcie, ale także o szerszą ogólnokrajową rozmowę o godności człowieka, opiece nad osobami bezbronnymi i odpowiedzialności społeczeństwa stającego wobec trudnych decyzji dotyczących końca życia.

  • Raju Hasmukh na podstawie materiałów „Catholic Register”