Papież Leon XIV wzywa Peru do budowania społeczeństwa, którego fundamentem są godność człowieka, rodzina, solidarność, włączenie i szacunek dla kobiet.
Redakcja (12 listopada 2026, Gaudium Press) Pierwszego pełnego dnia podróży apostolskiej do Peru papież Leon XIV wygłosił w Limie obszerne przemówienie, w którym godność człowieka uczynił osią społecznej, gospodarczej i kulturowej przyszłości kraju. Zachęcił Peruwiańczyków do wspólnej pracy na rzecz społeczeństwa, w którym każda osoba może żyć godnie i przyczyniać się do dobra wspólnego.
Przemawiając do tłumów zgromadzonych na placu przed katedrą w Limie, papież pozdrowił Peruwiańczyków jako „brat i towarzysz drogi” i przedstawił wizję łączącą niektóre z najpilniejszych wyzwań stojących przed narodem: życie rodzinne, rozwój gospodarczy, różnorodność kulturową, rolę kobiet, migrację, uzależnienia, przemoc oraz wpływ technologii cyfrowych.
„Godność człowieka” okazała się głównym tematem przemówienia, które w dużej mierze czerpało z katolickiej nauki społecznej i ukazywało rodzinę jako podstawową instytucję społeczeństwa.
Osoba ludzka w centrum
Leon XIV przekonywał, że współczesnych problemów społecznych nie można rozpatrywać w oderwaniu od siebie, ponieważ są one głęboko ze sobą powiązane. Życie rodzinne, zatrudnienie, tożsamość kulturowa i położenie kobiet – jak powiedział – to wymiary jednej, wspólnej rzeczywistości ludzkiej.
Według papieża wszelkie struktury społeczne, gospodarcze i polityczne muszą być zorganizowane wokół osoby ludzkiej, którą opisał jako stworzoną na obraz Boga i obdarzoną przyrodzoną i nienaruszalną godnością. Z tej zasady wypływają inne kluczowe wartości społeczne, w tym dobro wspólne, solidarność i pomocniczość.
Papież przedstawił te pojęcia nie tylko jako ideały moralne, ale także jako praktyczne wskazówki przy podejmowaniu decyzji przez rodziny, przedsiębiorstwa, instytucje i rządy.
W obronie życia rodzinnego
Znaczna część przemówienia dotyczyła rodziny, którą Leon XIV nazwał pierwszą i naturalną społecznością, poprzedzającą prawo stanowione.
Potwierdził nauczanie Kościoła, że życie ludzkie zaczyna się w miłosnym związku mężczyzny i kobiety, i podkreślił znaczenie rodziny jako pierwszego środowiska, w którym godność człowieka jest pielęgnowana i chroniona. Instytucje publiczne – mówił – powinny wspierać rodziny, a nie je zastępować.
Przyznając, że zmieniające się warunki kulturowe przeobraziły tradycyjne role mężczyzn i kobiet, papież stwierdził, że ojcostwo i macierzyństwo wynikają z komplementarności płci. Jednocześnie odrzucił nierówne relacje w domu, podkreślając, że mężczyźni i kobiety dzielą odpowiedzialność za życie rodzinne i za budowanie przyszłości społeczeństwa.
Leon XIV zaznaczył, że chrześcijańskie życie rodzinne powinno cechować się dialogiem, cierpliwością, przebaczeniem i wzajemną służbą. Zwrócił także uwagę na wkład poszczególnych członków rodziny, zwłaszcza matek, babć i ciotek, które mimo znacznych osobistych wyrzeczeń przekazują wiarę i nadzieję młodszym pokoleniom.
Apel do rodzin w kryzysie
Papież poświęcił szczególną uwagę rodzinom borykającym się z trudnościami.
Wśród czynników obciążających gospodarstwa domowe w Peru i poza nim wymieniono niepewność ekonomiczną, migrację, uzależnienia, hazard, alkoholizm, narkomanię i przemoc domową. Uznając istnienie rodzin rozbitych i zranionych, Leon XIV zachęcił przeżywających trudności, by nie tracili nadziei.
Wskazując na Świętą Rodzinę jako wzór, zauważył, że Jezus, Maryja i Józef także doświadczyli niepewności, wysiedlenia, trudności związanych z pracą i cierpienia. Ich doświadczenie – mówił – pokazuje, że wiara może dawać siłę do stawienia czoła przeciwnościom.
Obawy związane z technologią cyfrową
Podejmując jeden z najbardziej aktualnych tematów przemówienia, Leon XIV ostrzegł przed wpływem technologii cyfrowych na relacje rodzinne.
Zauważył, że technologia może osłabiać autentyczne relacje międzyludzkie, wywołując nieustanne rozproszenie i narażając członków rodziny, zwłaszcza ludzi młodych, na szkodliwe treści. Aby zaradzić tym zagrożeniom, wezwał do współpracy polityków, wychowawców i rodziny.
Wyzwanie – jak zasugerował – nie jest jedynie technologiczne, lecz kulturowe i wymaga wspólnej odpowiedzialności, by narzędzia cyfrowe służyły relacjom międzyludzkim, a nie je podważały.
Odpowiedzialność biznesu i gospodarki
Papież przedstawił także wizję roli biznesu w społeczeństwie, opisując przedsiębiorstwa jako wspólnoty osób, w których kapitał, kierownictwo i praca powinny współdziałać na rzecz integralnego rozwoju człowieka.
Zaapelował do władz publicznych o stworzenie warunków prawnych i ekonomicznych, które chronią pracowników, a zarazem wspierają przedsiębiorczość. Szczególny nacisk położono na osiągnięcie równowagi między pracą, życiem rodzinnym i osobistym dobrostanem.
Działalność gospodarcza – przekonywał Leon XIV – powinna przyczyniać się do pomyślności całego społeczeństwa, zamiast skupiać korzyści w rękach niewielkiej mniejszości.
„Dobro wspólne” – jak zasugerował – zależy od wspólnych wysiłków na rzecz tego, by bogactwo i zasoby służyły szeroko pojętemu rozwojowi człowieka.
Edukacja fundamentem sprawiedliwości społecznej
Edukację przedstawiono jako kluczowe narzędzie przekładania zasad społecznych na rzeczywistość.
Według Leona XIV formowanie dzieci i młodzieży w sposób szanujący godność człowieka kładzie podwaliny pod etyczne życie publiczne i sprawiedliwe społeczeństwo. Wezwał do prowadzenia polityki publicznej, która wzmacnia rodziny, zapewnia wszechstronną edukację oraz chroni zarówno godność pracy, jak i uprawnioną inicjatywę prywatną.
Taka polityka – przekonywał – jest niezbędna do tworzenia pokojowych i sprawiedliwych społeczeństw.
Różnorodność kulturowa Peru jako bogactwo
Jeden z najbardziej charakterystycznych fragmentów przemówienia dotyczył bogatego dziedzictwa kulturowego Peru.
Papież docenił różnorodność językową, historyczną i regionalną kraju, nazywając ją źródłem piękna i siły. Zamiast postrzegać różnice jako przeszkody – przekonywał – różnorodność kulturowa może stwarzać okazje do wzajemnego ubogacenia i umacniania więzi wspólnotowych.
Jednocześnie Leon XIV przestrzegł przed dyskryminacją ze względu na wygląd, pochodzenie społeczne lub etniczne. Wezwał Peruwiańczyków do odrzucenia obraźliwego języka, stereotypów i postaw, które dzielą wspólnoty.
Odwołując się do chrześcijańskiego nauczania o łagodności i pojednaniu, wezwał do języka i zachowań sprzyjających wzajemnemu zrozumieniu i pokojowi.
Papież przypomniał również przykład św. Turybiusza z Mogrovejo, który ewangelizował wśród różnych ludów, budując jedność i pokojowe współistnienie bez stosowania przymusu.
Mocny apel o szacunek dla kobiet i ich ochronę
Do najmocniejszych fragmentów przemówienia należał apel Leona XIV o większy szacunek dla kobiet, ich udział w życiu społecznym i ich ochronę.
Papież potępił utrzymujące się formy machismo, w tym nieobecność ojców, nadużycia i przemoc wobec kobiet, nazywając je nie do pogodzenia z głoszoną przez chrześcijaństwo równą godnością mężczyzn i kobiet.
Szczególną uwagę poświęcił kobietom żyjącym w ubóstwie oraz należącym do społeczności rdzennych i afroamerykańskich, które – jak powiedział papież – często doświadczają wielorakich form marginalizacji.
Przemoc wobec kobiet – mówił – pozostaje raną, która dotyka nie tylko ofiary, ale całe społeczeństwo.
W bezpośrednim apelu wykraczającym poza wspólnotę katolicką Leon XIV wezwał wszystkich ludzi dobrej woli, by doceniali kobiety i chronili dziewczęta. Wskazał także na Maryję Dziewicę jako wzór siły, wolności i wiernego uczniostwa.
Walka z korupcją, przemocą i indywidualizmem
Na zakończenie przemówienia papież powiązał poszczególne wątki – życie rodzinne, działalność gospodarczą, różnorodność kulturową i udział kobiet – ze wspólnym celem: budowaniem społeczeństwa, w którego centrum stoi godność człowieka.
Uznając znaczenie sprawiedliwych instytucji i solidnych struktur publicznych, przekonywał, że równie konieczna jest głębsza odnowa kulturowa i moralna. Jak powiedział, do stawienia czoła korupcji, przemocy i nadmiernemu indywidualizmowi potrzebne są uczciwe serca oddane dobru wspólnemu.
Leon XIV wezwał Peruwiańczyków, by przemieniali swoje domy w „szkoły braterstwa”, swoje przedsiębiorstwa we wspólnoty godnej pracy i społecznej odpowiedzialności, a różnice kulturowe w okazje do spotkania i jedności.
Błogosławieństwo dla Peru
Po przemówieniu papież zaprosił zebranych do wspólnego odmówienia modlitwy Ojcze nasz, a następnie udzielił błogosławieństwa.
Zakończył prostym przesłaniem, które tłum zgromadzony w Limie przyjął entuzjastycznymi oklaskami:
„Niech Bóg błogosławi Peru!”
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów z Vatican.va
