Biskupi chaldejskiego Kościoła katolickiego zatwierdzili nową procedurę wyboru biskupów, podczas gdy Kościół mierzy się z wakatami, reformami zarządzania i wyzwaniami diaspory.
Redakcja (26 października 2026, Gaudium Press) Synod Biskupów chaldejskiego Kościoła katolickiego zatwierdził nową procedurę wyboru biskupów, która ma dać jego członkom więcej czasu na ocenę kandydatów przed oddaniem głosu. Decyzja, ogłoszona przez chaldejskiego patriarchę Pawła III Nonę, zapada w chwili, gdy Kościół mierzy się z rosnącą liczbą nieobsadzonych stolic biskupich i dąży do wzmocnienia swoich struktur zarządzania.
W wywiadzie opublikowanym 23 października na stronie internetowej patriarchatu Nona powiedział, że biskupi uzgodnili nowy mechanizm podczas zgromadzenia synodalnego, które odbyło się w Rzymie w dniach 16–19 października.
„Po długich dyskusjach uzgodniliśmy konkretną procedurę, która da członkom synodu wystarczająco dużo czasu, by zbadać i sprawdzić kandydatów oraz lepiej ich poznać, zanim ich wybiorą” – powiedział Nona. „Procedura ta będzie stosowana począwszy od najbliższego synodu”.
Patriarcha nie ujawnił szczegółów zmienionej procedury ani nie wyjaśnił, czym różni się ona od dotychczasowego systemu. Decyzja ta świadczy jednak o znaczącym wysiłku Kościoła chaldejskiego na rzecz lepszego rozeznawania i nadzoru przy wyborze przyszłych biskupów.
Wyzwania przywództwa chaldejskiego Kościoła katolickiego
Kwestia nominacji biskupich staje się coraz pilniejsza dla chaldejskiego Kościoła katolickiego, jednego z największych spośród 23 Kościołów wschodnich katolickich pozostających w pełnej komunii z Rzymem.
Sprawa nabrała dodatkowego znaczenia na początku tego roku w związku z poważnym skandalem z udziałem bp. Emanuela Shalety, zwierzchnika eparchii św. Piotra Apostoła w San Diego. W lutym pojawiły się wobec biskupa oskarżenia o defraudację i niewłaściwe zachowania o charakterze seksualnym. Shaleta mierzy się z ponad tuzinem zarzutów związanych z praniem pieniędzy i defraudacją i ma stanąć przed sądem karnym.
Kryzys przywództwa zbiegł się z szerszą zmianą w hierarchii Kościoła. Papież Leon XIV przyjął 10 marca rezygnacje zarówno Shalety, jak i kard. Louisa Raphaëla I Sako, patriarchy chaldejskiego Kościoła katolickiego. Odejście kard. Sako otworzyło drogę do wyboru Nony na patriarchę 12 kwietnia.
Nowy patriarcha stoi teraz na czele Kościoła o zasięgu światowym, który mierzy się z poważnymi wyzwaniami w zakresie zarządzania, liczby duchownych i opieki duszpasterskiej.
Liczne wakaty w jurysdykcjach chaldejskiego Kościoła katolickiego
Chaldejski Kościół katolicki liczy około 600 000 wiernych na całym świecie i dzieli się na 23 jurysdykcje kościelne rozmieszczone na Bliskim Wschodzie i w diasporze.
Dziewięć jurysdykcji znajduje się w Iraku, cztery w Iranie, dwie w Stanach Zjednoczonych i po jednej w Australii, Kanadzie, Egipcie, Izraelu, Jordanii, Libanie, Syrii i Turcji.
Znaczna część tych jurysdykcji nie ma jednak obecnie biskupa rezydującego na miejscu. Wśród wakujących stolic lub jurysdykcji pozostających pod administracją patriarchalną są:
- Eparchia Alkusz w Iraku.
- Archieparchia Ahwaz w Iranie.
- Eparchia Salmas w Iranie.
- Archieparchia Urmia w Iranie.
- Archieparchia Amida w Diyarbakırze w Turcji.
- Eparchia kairska w Egipcie.
- Eparchia św. Tomasza Apostoła w Sydney w Australii.
- Eparchia św. Piotra Apostoła w San Diego w Stanach Zjednoczonych.
Skala tych wakatów oznacza, że co najmniej jedna trzecia jurysdykcji Kościoła nie ma biskupa rezydującego na miejscu. W rezultacie znaczna część z około 600 000 wiernych Kościoła nie ma obecnie miejscowego pasterza, który na stałe kierowałby życiem diecezji.
Kwestia ta zajmowała ważne miejsce podczas rzymskiego zgromadzenia. W końcowym komunikacie biskupi stwierdzili, że rozmawiali o „sytuacji naszych diecezji i ich potrzebie pasterzy, a także o sprawach dotyczących posługi biskupiej, przechodzenia na emeryturę oraz procedur wyboru biskupów”.
Nona ujawnił, że podczas synodu zapadły decyzje dotyczące obsady wakujących stolic, podkreślił jednak, że nie mogą one jeszcze zostać ogłoszone. Zgodnie ze strukturami zarządzania chaldejskiego Kościoła katolickiego wybór biskupa wymaga zatwierdzenia przez Stolicę Apostolską, zanim zostanie podany do publicznej wiadomości.
„Omówiliśmy tę sprawę z pełną otwartością i szczerością, starając się ustalić, co synod uważa za najlepsze dla każdej diecezji” – powiedział.
Centralna rola synodu w zarządzaniu Kościołem
Jako Kościół wschodni katolicki sui iuris, czyli samorządny, Kościół chaldejski cieszy się znaczną autonomią, którą realizuje poprzez swój Synod Biskupów. Wraz z patriarchą synod stanowi najwyższą władzę w Kościele.
Gdy na wakującą stolicę zostaje wybrany biskup, decyzja synodu jest następnie przedstawiana Rzymowi do zatwierdzenia przez papieża. Taka struktura pozwala Kościołowi samodzielnie kierować wieloma sprawami wewnętrznymi przy zachowaniu komunii ze Stolicą Apostolską.
Rozmowy w Rzymie miały więc znaczenie nie tylko dla obsadzenia wakujących diecezji, lecz także dla ukształtowania sposobu podejmowania przyszłych decyzji dotyczących przywództwa.
Wzmocnienie komisji synodalnych
Oprócz reformy wyboru biskupów synod przyjął regulaminy szeregu wyspecjalizowanych komisji i wybrał biskupów, którzy będą kierować każdą z nich.
Dziewięć komisji zajmuje się kluczowymi obszarami życia Kościoła, w tym:
- Duszpasterstwem rodzin i młodzieży.
- Teologią i katechezą.
- Dziedzictwem chaldejskim.
- Sprawami diaspory.
- Liturgią.
- Ochroną małoletnich.
Według Nony wzmocnienie tych komisji jest jednym z najważniejszych owoców zgromadzenia.
Wyjaśnił, że przyszłe obrady synodalne będą w dużej mierze opierać się na sprawozdaniach przygotowywanych przez komisje przed posiedzeniami. Sprawozdania te będą przekazywane na tyle wcześnie, by biskupi mogli je dokładnie przejrzeć i przestudiować, zanim zbiorą się na formalnych obradach.
„Podczas sesji będą następnie omawiane sprawy wymagające zatwierdzenia lub dalszych badań i studiów” – powiedział Nona.
Określił tę procedurę jako niezbędną dla autentycznie synodalnego zarządzania.
„Procedura ta jest w istocie fundamentalna dla procesu synodalnego, ponieważ zapewnia, że prace nie są prowadzone indywidualnie ani nie zależą od osobistych preferencji i interpretacji”.
Nacisk na uporządkowane przygotowanie odzwierciedla szersze dążenie do tego, by podejmowanie decyzji w całym Kościele rozproszonym po świecie było bardziej systematyczne i oparte na współpracy.
Rozwój diaspory rodzi nowe obciążenia
Synod zajął się także wyzwaniami wynikającymi z szybkiego rozrostu diaspory chaldejskiej, która w ostatnich dziesięcioleciach znacznie się powiększyła w związku z konfliktami, niestabilnością i przesiedleniami w Iraku.
Nona przyznał, że zasoby duszpasterskie Kościoła z trudem nadążają za coraz większym rozproszeniem geograficznym wiernych.
„Szerokiemu rozproszeniu wiernych chaldejskich towarzyszy niedobór kapłanów oraz osób konsekrowanych, zarówno mężczyzn, jak i kobiet, a także ogromna presja, jaka na nich spoczywa” – powiedział. „W rezultacie towarzyszenie duszpasterskie ma wiele braków i napotyka liczne trudności”.
Niedobór jest szczególnie dotkliwy w Europie, gdzie nie ma biskupa eparchialnego rezydującego na miejscu. Region podlega natomiast wizytatorowi apostolskiemu, mimo obecności znaczących wspólnot chaldejskich w takich krajach, jak Szwecja, Niemcy, Francja i Wielka Brytania.
Jak podkreślił patriarcha, wymagania stawiane duchownym są ogromne.
„W Europie jeden kapłan może odpowiadać za posługę w ponad trzech ośrodkach położonych daleko od siebie” – zauważył.
Połączenie rosnących wspólnot diaspory, ograniczonej liczby duchownych i nieobsadzonych stanowisk kierowniczych w diecezjach pogłębiło obawy o zdolność Kościoła do zapewnienia stałej opieki duszpasterskiej na wielu kontynentach.
Umacnianie komunii chaldejskiego Kościoła katolickiego z Rzymem
Rzymskie zgromadzenie odbyło się wkrótce po serii wydarzeń związanych z objęciem przez Nonę urzędu patriarchy i formalnym przyjęciem przez niego komunii kościelnej z papieżem.
Po swoim wyborze w kwietniu Nona poprosił papieża Leona XIV o komunię kościelną i ją otrzymał, zgodnie z prawem kościelnym dotyczącym wschodnich patriarchów katolickich.
Patriarcha odprawił 14 października na placu św. Piotra Mszę Świętą komunii kościelnej wraz z kard. Luisem Antonio Tagle, dziekanem Kolegium Kardynalskiego, który reprezentował papieża. Leon XIV nie mógł w niej uczestniczyć, ponieważ 13 października przeszedł operację z powodu raka płuca.
Liturgia ta formalnie wyraziła więź komunii między patriarchą chaldejskim a biskupem Rzymu.
Następnego dnia Nona odprawił chaldejską Boską Liturgię przy ołtarzu Katedry św. Piotra w Bazylice św. Piotra, podkreślając w homilii jedność w różnorodności.
„Chaldejski Kościół Wschodu, ze swoim dziedzictwem, swoją liturgią, swoimi ranami i swoją nadzieją, jest dziś wezwany, by na nowo dać świadectwo tej głębokiej prawdzie: komunia nie oznacza po prostu bycia razem, lecz stawanie się jednym w Chrystusie, tak aby nikt nie utracił swojej odrębnej tożsamości i nikt nie został wykluczony z miłości”.
Spojrzenie w przyszłość
Decyzja Synodu chaldejskiego o zmianie procedury wyboru biskupów zapada w przełomowym momencie. Wobec licznych diecezji oczekujących na biskupów, wciąż odczuwalnych skutków niedawnych skandali oraz rozrastających się wspólnot diaspory, które wymagają większej troski duszpasterskiej, Kościół znajduje się pod coraz większą presją, by wzmocnić przywództwo i zarządzanie.
Choć szczegóły nowego mechanizmu wyborczego pozostają nieujawnione, reforma świadczy o wyraźnej determinacji biskupów chaldejskich, by poświęcać więcej uwagi kandydatom na biskupów i usprawnić proces wyłaniania przyszłych przywódców. W połączeniu z restrukturyzacją komisji synodalnych i trwającymi wysiłkami na rzecz zaradzenia niedoborowi duchownych środki przyjęte w Rzymie wskazują na Kościół, który szuka mocniejszych podstaw instytucjonalnych, przechodząc przez okres przemian i odnowy.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów „The Pillar”
