Siedziba w Abudży staje się stałym centrum Globalnej Wspólnoty Anglikańskiej, przypieczętowując jej restrukturyzację po zerwaniu z Canterbury i rozszerzenie misji na cały świat.
Redakcja (11 września 2026, Gaudium Press ) Niespełna rok po formalnym zerwaniu więzi z Canterbury i ogłoszeniu nowej struktury światowego anglikanizmu Globalna Wspólnota Anglikańska uczyniła kolejny znaczący krok instytucjonalny. Organ kierowniczy tego ruchu wyznaczył Abudżę, stolicę Nigerii, na stałą siedzibę Wspólnoty. Siedziba w Abudży umacnia pozycję tego miasta jako ośrodka gwałtownie postępującej przebudowy świata anglikańskiego.
Decyzję ogłoszono w oświadczeniu podpisanym 29 sierpnia przez Laurenta Mbandę, anglikańskiego arcybiskupa i prymasa Kościoła Anglikańskiego Rwandy, przewodniczącego Globalnej Rady Anglikańskiej. Wspólnota zyskuje dzięki temu stałą bazę administracyjną w tym samym mieście, w którym w marcu 2026 roku jej przywódcy ogłosili to, co określili jako reorganizację światowego anglikanizmu.
Dla ruchu, który wyrósł z Global Anglican Future Conference, znanej szerzej jako Gafcon, ustanowienie siedziby oznacza coś więcej niż posunięcie administracyjne. Jest namacalnym wyrazem nowej struktury kościelnej, która — jak przekonują jego przywódcy — ucieleśnia dziś autentyczną tożsamość anglikańską.
Ruch, który chce na nowo określić anglikańskie przywództwo
Gafcon powstał w Jerozolimie w 2008 roku, pośród narastających w światowym anglikanizmie napięć wokół pytań o autorytet Pisma Świętego i etykę seksualną. Zyskując poparcie przede wszystkim prowincji afrykańskich i azjatyckich, ruch konsekwentnie utrzymywał konserwatywne stanowisko teologiczne, skupione na autorytecie Pisma i tradycyjnej doktrynie chrześcijańskiej.
Jego przywódcy twierdzą, że reprezentują około 85 procent praktykujących anglikanów na świecie, i od dawna przekonują, że zachodnie prowincje anglikańskie odeszły od historycznego nauczania anglikanizmu. W październiku 2025 roku napięcia te doprowadziły do rozstrzygającego zerwania z Canterbury.
Gafcon nie postrzega siebie jako odejścia od anglikanizmu, lecz utrzymuje, że zachowuje i kontynuuje historyczną wiarę oraz porządek Wspólnoty. Przynależność do nowo powołanej Globalnej Wspólnoty Anglikańskiej opiera się na przyjęciu Deklaracji Jerozolimskiej z 2008 roku, która stała się jej podstawowym wyznacznikiem doktrynalnym.
Decyzja z Recife: siedziba w Abudży
Wybór Abudży sfinalizowano podczas posiedzenia Globalnej Rady Anglikańskiej w brazylijskim Recife 22 sierpnia 2026 roku. Jak podano w oświadczeniu Rady, uczestnicy zastanawiali się, jak najlepiej wzmocnić i podtrzymać przyszłe życie oraz posługę Wspólnoty na świecie.
Choć postęp techniczny pozwala dziś na stosunkowo łatwą komunikację i koordynację między kontynentami, Rada uznała, że stały ośrodek pozostaje niezbędny dla rozwoju Wspólnoty.
Mbanda podkreślił wartość posiadania fizycznego domu, zdolnego wspierać wspólną misję i życie administracyjne prowincji członkowskich rozsianych po całym świecie. Decyzja ta wpisuje się w szerszy wysiłek przekształcenia Wspólnoty z sieci o charakterze ruchu w bardziej uporządkowany i trwały organizm kościelny.
Od rozłamu do instytucji
Ogłoszenie to stanowi ważny etap procesu, który rozpoczął się niespełna rok wcześniej.
3 października 2025 roku Mbanda odpowiedział na nominację Sarah Mullally na arcybiskupa Canterbury listem, w którym stwierdził, że urząd ten nie może już zapewniać wiarygodnego przywództwa prawowiernym anglikanom. W tej korespondencji wezwał biskupów anglikańskich utożsamiających się z teologiczną wizją Gafconu do zgromadzenia się w Abudży w marcu 2026 roku.
Separacja przyspieszyła 16 października, gdy drugi list formalnie odrzucił tradycyjne Instrumenty Jedności: arcybiskupa Canterbury, Konferencję z Lambeth, Anglikańską Radę Konsultacyjną oraz Spotkanie Prymasów.
Wówczas ogłoszono powstanie Globalnej Wspólnoty Anglikańskiej, opartej wyłącznie na autorytecie Pisma Świętego, z Deklaracją Jerozolimską jako kryterium przynależności. Prowincje członkowskie otrzymały również polecenie usunięcia ze swoich struktur konstytucyjnych odniesień do wspólnoty ze stolicą biskupią w Canterbury.
Znaczenie zgromadzenia w Abudży
Historyczna konferencja ruchu, G26, odbyła się w Abudży między 3 a 6 marca 2026 roku. Wzięło w niej udział 347 biskupów oraz 121 duchownych i świeckich liderów reprezentujących 27 prowincji.
Konferencja przyjęła Deklarację z Abudży — tekst założycielski, w którym stwierdzono, że Gafcon przekształcił anglikanizm w to, co uczestnicy określili jako prawdziwie globalny Kościół, niezależny już od Canterbury w kwestii swojej spójności i tożsamości.
Zgromadzenie to przekuło lata teologicznych uzgodnień w formalną strukturę kościelną. Obecna decyzja o umieszczeniu centrali Wspólnoty w stolicy Nigerii jeszcze mocniej utrwala jej rolę jako symbolicznego i operacyjnego ośrodka tej przemiany.
Nowy model zarządzania, nowa siedziba w Abudży
Wśród najbardziej doniosłych rozstrzygnięć marcowego zgromadzenia znalazła się istotna zmiana struktury przywództwa, pierwotnie zaproponowanej przy tworzeniu Wspólnoty.
Karta założycielska przewidywała Radę Prymasów, złożoną z przywódców prowincji członkowskich. W tym układzie gremium to miało wybierać przewodniczącego, który pełniłby funkcję primus inter pares — pierwszego wśród równych.
Delegaci przyjęli jednak ostatecznie inny model. Zamiast systemu skupionego wokół postaci prymasa ustanowili Globalną Radę Anglikańską — ciało soborowe, które obok biskupów obejmuje przedstawicieli duchowieństwa i świeckich.
Rada pełni obecnie funkcję głównej władzy kierowniczej Wspólnoty i to ona zatwierdziła decyzję o ustanowieniu centrali w stolicy Nigerii.
Zmiana ta stanowi ważny krok teologiczny i eklezjologiczny. Pytania o to, gdzie znajduje się autorytet doktrynalny, od dawna są kluczowe dla tożsamości anglikańskiej. Umieszczając przywództwo w kolegialnej radzie, a nie w rękach pojedynczego prymasa, nowa Wspólnota przyjęła model zarządzania odbiegający od tradycyjnych oczekiwań wobec przywództwa biskupiego. Zwolennicy widzą w tym podejściu szerszy wyraz współdzielonej odpowiedzialności, krytycy natomiast wskazują, że może ono oznaczać odejście od historycznych struktur anglikańskich.
Siedziba w Abudży to więcej niż biuro administracyjne
Zamierzenia związane z nową centralą wykraczają poza administrację.
Jak podano w oświadczeniu Rady, przywódcy liczą, że obiekt ten stanie się miejscem spotkań, formacji i przygotowania przyszłych liderów do posługi. Siedziba w Abudży ma wspierać ewangelizację, rozwój przywództwa oraz umacnianie Kościołów w prowincjach członkowskich.
Mbanda przyznał, że przed pełną realizacją projektu pozostaje jeszcze wiele pracy planistycznej. Wyraził też wdzięczność Kościołowi Nigerii za gotowość rozważenia możliwości ulokowania centrali i wsparcia jej budowy.
Gdy Globalna Wspólnota Anglikańska wchodzi w pierwszy pełny rok istnienia, ustanowienie stałego domu jest sygnałem determinacji, by przejść od protestu i separacji do budowania instytucji. Siedziba w Abudży — mieście, w którym odbyło się zgromadzenie założycielskie Wspólnoty — ma się stać administracyjnym i symbolicznym centrum ruchu dążącego do przemiany przyszłości światowego anglikanizmu.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów Infocatholica
