Kościół syromalabarski rozwiązał trybunał związany ze sporem liturgicznym po tym, jak watykański sąd wstrzymał postępowania w archieparchii w Kerali.
Redakcja (6 listopada 2026, Gaudium Press) Zwierzchnik syromalabarskiego Kościoła katolickiego formalnie rozwiązał specjalny trybunał powołany do rozpatrywania spraw dyscyplinarnych przeciwko księżom zaangażowanym w długotrwały spór liturgiczny w archieparchii Ernakulam-Angamaly, kładąc kres kontrowersyjnej strukturze sądowniczej po interwencji najwyższego trybunału Watykanu.
Arcybiskup większy Raphael Thattil zatwierdził rozwiązanie Trybunału Specjalnego dla Archieparchii Ernakulam-Angamaly 30 września 2026 r. Decyzję opublikowano w listopadowym numerze Ernakulam Missam, oficjalnego miesięcznego biuletynu archieparchii.
Krok ten jest następstwem serii interwencji Trybunału Sygnatury Apostolskiej, najwyższego trybunału Kościoła katolickiego, który zawiesił działalność specjalnego trybunału i zgłosił zastrzeżenia dotyczące jego kompetencji oraz procedur.
Trybunał powołany w czasie głębokich podziałów liturgicznych
Nieistniejący już trybunał został ustanowiony przez abp. Thattila 18 grudnia 2024 r. w celu rozpatrywania kwestii dyscyplinarnych dotyczących duchownych archieparchii Ernakulam-Angamaly – jednostki kościelnej w Kerali, w południowych Indiach, która znalazła się w centrum jednego z najpoważniejszych wewnętrznych konfliktów w Kościele syromalabarskim.
Archieparchia liczy około 500 000 katolików i jest największą jednostką Kościoła syromalabarskiego, jednego z 23 katolickich Kościołów wschodnich pozostających w pełnej komunii z papieżem.
Trybunał powstał w okresie narastających napięć wokół wprowadzania popieranej przez Watykan „jednolitej” formy Świętej Qurbany, syromalabarskiej liturgii eucharystycznej.
Przez dziesięciolecia większość księży i wiernych świeckich w Ernakulam-Angamaly celebrowała liturgię z kapłanem zwróconym przez cały czas twarzą do wiernych. Władze kościelne dążyły do wprowadzenia jednolitego modelu, w którym celebrans jest zwrócony twarzą do wiernych podczas liturgii słowa, odwraca się w stronę ołtarza na czas modlitwy eucharystycznej, a po Komunii ponownie staje twarzą do ludu.
Zwolennicy postrzegali to rozwiązanie jako kompromis mający ujednolicić praktykę liturgiczną w 35 eparchiach Kościoła syromalabarskiego na całym świecie. Przeciwnicy w Ernakulam-Angamaly zaciekle opierali się zmianie, opowiadając się za zachowaniem miejscowego zwyczaju praktykowanego od ponad pół wieku.
Księża archieparchii Ernakulam-Angamaly skierowani do postępowania karnego
Trybunał miał zajmować się sprawami duchownych oskarżonych o odmowę wykonania poleceń związanych z reformami liturgicznymi.
W grudniu 2024 r. władze archieparchii ogłosiły, że postępowania dyscyplinarne dotyczące czterech księży zostaną przekazane specjalnemu trybunałowi.
Byli to: ks. Varghese Manavalan, ks. Joshy Vezhaparambil, ks. Thomas Valookaran i ks. Benny Palatty.
Skierowanie spraw nastąpiło po środkach dyscyplinarnych nałożonych przez bp. Bosco Puthura, pełniącego wówczas funkcję administratora apostolskiego archieparchii Ernakulam-Angamaly. Obejmowały one ustanowienie administratorów w parafiach związanych z tymi księżmi, co wywołało protesty miejscowych katolików świeckich.
Władze kościelne poleciły także księżom opuszczenie rezydencji, w których – jak twierdzono – przebywali bez zezwolenia, i przeniesienie się w inne miejsca, gdzie mogliby prywatnie sprawować Świętą Qurbanę.
Według archieparchii księżom zakazano publicznego sprawowania liturgii i spowiadania, a ich sprawy przekazano trybunałowi w celu przeprowadzenia postępowania karnego.
Watykański sąd zawiesza postępowania w archieparchii Ernakulam-Angamaly
Losy trybunału odmieniły się, gdy pojawiły się zarzuty dotyczące nieprawidłowości proceduralnych w dwóch rozpatrywanych przez niego sprawach.
Według dekretu z 30 września abp Mathew Moolakkatt, generalny moderator administracji wymiaru sprawiedliwości Kościoła syromalabarskiego, otrzymał skargę, w której twierdzono, że postępowania były obarczone wadami proceduralnymi.
Abp Moolakkatt następnie tymczasowo zawiesił te sprawy.
Decyzję zaskarżył ks. James Mathew Pampara, przewodniczący składu sędziowskiego trybunału, który odwołał się w tej sprawie do Trybunału Sygnatury Apostolskiej w Rzymie.
Po zapoznaniu się z zarzutami watykański sąd zbadał nie tylko kwestie proceduralne, ale także szersze pytania dotyczące uprawnień i funkcjonowania trybunału.
Trybunał Sygnatury Apostolskiej 1 października 2025 r. nakazał zawieszenie wszystkich spraw toczących się przed trybunałem, zakazał wszczynania nowych postępowań i zażądał akt dotyczących spraw w toku.
Watykański trybunał zwrócił następnie dwie pozostałe nierozstrzygnięte sprawy do zwykłego sądu kościelnego w Ernakulam-Angamaly, zamiast pozwolić specjalnemu trybunałowi na dalsze ich rozpatrywanie.
Miejscowemu Trybunałowi Metropolitalnemu polecono rozważyć, czy postępowania w ogóle powinny być kontynuowane, i poinformowano go, że po zakończeniu spraw może nastąpić formalne zniesienie specjalnego trybunału.
Droga do rozwiązania otwarta
Zgodnie z instrukcjami Watykanu Trybunał Metropolitalny rozpatrzył pozostałe sprawy i rozstrzygnął obie w pierwszej instancji.
Usunęło to ostatnią przeszkodę na drodze do rozwiązania trybunału.
Opublikowany spis duchowieństwa archieparchii wskazuje, że księża, których sprawy pierwotnie skierowano do trybunału, nadal należą do duchowieństwa archieparchii Ernakulam-Angamaly, choć wpisy nie zawierają szczegółów dotyczących ostatecznego rozstrzygnięcia każdej ze spraw.
Ks. Varghese Manavalan figuruje jako przebywający na urlopie zdrowotnym. Ks. Joshy Vezhaparambil jest wymieniony jako proboszcz kościoła foraniowego pw. Najświętszej Maryi Panny w Muttam w Cherthali. Ks. Benny Palatty pełni posługę proboszcza kościoła pw. Matki Bożej z Lourdes w Perumanoor. Ks. Thomas Valookaran figuruje jako proboszcz kościoła pw. św. Józefa w Nayathode, a jednocześnie przewodniczący organizacji charytatywnej People’s Dairy Development Project w Kalady.
Suspensy uchylone
Listopadowy numer Ernakulam Missam zawierał również komunikat, w którym kanclerz ks. Antony Vazhakkala ogłosił, że suspensy nałożone na dwóch księży w 2024 r. zostały zniesione.
W komunikacie stwierdzono, że ograniczenia dotyczące ks. Jacoba Pozholipparambila cofnięto w kwietniu 2026 r., a te dotyczące ks. Varghese Manavalana – w czerwcu 2026 r.
Jak podano w komunikacie, obaj księża mogą ponownie udzielać sakramentów i sprawować sakramentalia zgodnie z prawem powszechnym Kościoła katolickiego.
Spis duchowieństwa wymienia ks. Pozholipparambila jako prowikariusza kościoła pw. Dzieciątka Jezus w Karimugal oraz kościoła pw. św. Judy w Ambalamedu.
Kruche porozumienie w konflikcie liturgicznym w archieparchii Ernakulam-Angamaly
Rozwiązanie trybunału następuje w czasie, gdy przywódcy Kościoła wciąż starają się uspokoić spór, który od lat dzieli archieparchię.
W liście z 10 września 2026 r., którego adresatem był abp Joseph Pamplany, arcybiskup większy Thattil zwrócił uwagę na sierpniową deklarację Synodu Biskupów Kościoła syromalabarskiego, potwierdzającą warunki porozumienia z czerwca 2025 r.
Zgodnie z tym porozumieniem parafie archieparchii Ernakulam-Angamaly mogą nadal sprawować Świętą Qurbanę z kapłanem zwróconym twarzą do wiernych przez całą liturgię. Muszą jednak również zapewnić co najmniej jedną celebrację w formie jednolitej w niedziele i inne święta nakazane.
Deklarację wskazano także jako oficjalne stanowisko Kościoła syromalabarskiego, przedkładane w postępowaniach przed sądami cywilnymi dotyczących sporów w archieparchii.
Rozwiązanie specjalnego trybunału stanowi istotny krok w wysiłkach Kościoła na rzecz wyjścia poza konflikt, w który uwikłani byli biskupi, księża, wierni świeccy i władze watykańskie. Choć zasadnicza debata o tożsamości liturgicznej nie zniknęła całkowicie, zamknięcie trybunału oznacza odejście od konfrontacji na drodze sądowej na rzecz ram wyznaczonych przez porozumienie z 2025 r. i późniejsze synodalne potwierdzenie.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów The Pillar
