Asystolia płodu czeka na rozstrzygnięcie Federalnego Sądu Najwyższego, a CNBB potwierdza obronę życia i wsparcie dla Federalnej Rady Medycznej.
Redakcja (25 sierpnia 2026, Gaudium Press ) Konferencja Episkopatu Brazylii (CNBB) ponownie potwierdziła swój sprzeciw wobec asystolii płodu oraz poparcie dla Federalnej Rady Medycznej (CFM) w chwili, gdy Federalny Sąd Najwyższy Brazylii (STF) nadal rozpatruje sprawę, która stała się punktem centralnym krajowej debaty o aborcji, etyce lekarskiej i ochronie życia nienarodzonych. Asystolia płodu jest bowiem osią sprawy ADPF 1141 rozpatrywanej przez STF.
W przesłaniu wygłoszonym podczas spotkania CNBB z kierownictwem CFM, które odbyło się 21 sierpnia w siedzibie konferencji episkopatu w Brasílii, kard. Jaime Spengler, arcybiskup Porto Alegre i przewodniczący CNBB, podkreślił to, co określił jako niezachwiane zaangażowanie Kościoła w ochronę życia ludzkiego.
„W centrum każdego stanowiska” przyjmowanego przez CNBB „jako Kościół znajduje się nienaruszalne prawo do życia” – powiedział kard. Spengler. Dodał, że „zawsze wtedy, gdy życie zostaje zakwestionowane”, jak w przypadku Zarzutu Niedochowania Fundamentalnego Nakazu Konstytucyjnego (ADPF) 1141, „Kościół zawsze będzie go bronił, niezależnie od panującego kontekstu politycznego”.
Spotkaniu przewodniczył bp Ricardo Hoepers, biskup pomocniczy Brasílii i sekretarz generalny CNBB. Odbyło się ono w odpowiedzi na prośbę Federalnej Rady Medycznej, która zabiegała o wsparcie w czasie, gdy spór prawny wokół asystolii płodu pozostaje przed najwyższym sądem kraju.
Asystolia płodu w sporze przed Federalnym Sądem Najwyższym
Kontrowersje dotyczą rezolucji CFM nr 2378/24, która zakazuje lekarzom wykonywania asystolii płodu w ciążach powyżej piątego miesiąca, gdy aborcji żąda się w przypadku gwałtu – mimo że prawo brazylijskie zezwala na aborcję w ciążach będących następstwem gwałtu oraz w sytuacji zagrożenia życia matki. Od orzeczenia Federalnego Sądu Najwyższego z 2012 roku aborcja jest dopuszczalna także w przypadkach bezmózgowia płodu (anencefalii).
Asystolia płodu polega na wstrzyknięciu chlorku potasu bezpośrednio w serce nienarodzonego dziecka, gdy znajduje się ono jeszcze w łonie matki, co powoduje śmierć wskutek zatrzymania akcji serca. Procedura ta jest zalecana przez Światową Organizację Zdrowia w przypadku aborcji w ciążach przekraczających 20. tydzień.
Regulacja CFM weszła w życie 3 kwietnia 2024 roku, po jej ogłoszeniu w brazylijskim Dzienniku Urzędowym. Jej stosowanie zostało jednak zawieszone 17 maja 2024 roku, gdy sędzia Sądu Najwyższego Alexandre de Moraes wydał postanowienie zabezpieczające w odpowiedzi na skargę złożoną przez Partię Socjalizmu i Wolności (PSOL). Partia dowodziła, że rezolucja rady lekarskiej jest niezgodna z konstytucją, co doprowadziło do złożenia ADPF 1141.
Asystolia płodu zbliżyła CNBB i Federalną Radę Medyczną
Sierpniowe spotkanie stanowiło kolejny rozdział w serii skoordynowanych działań konferencji episkopatu i rady lekarskiej.
14 sierpnia 2025 roku obie instytucje wydały wspólne oświadczenie, w którym wyraziły sprzeciw wobec prób legitymizowania asystolii płodu poprzez debatę wokół ADPF 1141. Wcześniej, 31 lipca 2025 roku, przedstawiciele CNBB i CFM spotkali się, aby omówić tę kwestię.
Po tamtym spotkaniu bp Hoepers podkreślił znaczenie, jakie Kościół przywiązuje do obrony życia, stwierdzając, że jeśli kwestia życia nie jest broniona, to „żaden inny temat nie ma dla nas znaczenia”. Obie organizacje potwierdziły także swoje zaangażowanie w ochronę praw podstawowych, godności człowieka i etyki lekarskiej.
CNBB już wcześniej wyrażała poparcie dla stanowiska rady lekarskiej. 5 kwietnia Komisja Episkopatu ds. Życia i Rodziny oraz Specjalna Komisja ds. Bioetyki określiły rezolucję CFM jako „ważny krok w uznaniu i poszanowaniu godności oraz integralności życia w łonie matki”.
CFM broni swoich uprawnień regulacyjnych
Podczas spotkania 21 sierpnia przewodniczący CFM José Hiran Gallo przedstawił przedstawicielom CNBB stan postępowania sądowego i bronił kompetencji rady do regulowania praktyki lekarskiej.
Zdaniem Gallo zakwestionowana regulacja wynika z ustawowych obowiązków powierzonych brazylijskim radom lekarskim w zakresie nadzoru, regulacji i dyscypliny etycznej zawodu.
Argumentował, że rezolucja została oparta na dowodach medyczno-naukowych, przesłankach bioetycznych i zasadach deontologii lekarskiej. Do czynników tych – jak powiedział – należą kwestie związane ze zdolnością płodu do życia poza organizmem matki, ochroną życia ludzkiego oraz etycznymi granicami procedur medycznych.
CFM utrzymuje, że jej rezolucja odzwierciedla zarówno standardy zawodowe, jak i troski etyczne dotyczące zabiegów wykonywanych w zaawansowanych stadiach ciąży.
ADPF 1141 wciąż zawieszona
STF rozpoczął rozpatrywanie ADPF 1141 31 maja podczas sesji plenarnej w trybie wirtualnym. Sędzia Alexandre de Moraes, sprawozdawca w tej sprawie, zagłosował za zawieszeniem regulacji CFM.
Krótko potem sędzia André Mendonça zażądał odrębnego zbadania akt i zagłosował przeciwko zawieszeniu przepisu, co doprowadziło do pierwszego podziału w trybunale.
11 czerwca STF poinformował, że o odrębne zbadanie sprawy wniósł także sędzia Kassio Nunes Marques. Zgodnie z procedurą sądu wniosek ten zresetował wirtualny tryb orzekania i przeniósł sprawę na posiedzenie plenarne w formie stacjonarnej, gdzie wszyscy sędziowie rozpatrzą ją ponownie. Zarówno Moraes, jak i Mendonça będą mogli oddać nowe głosy.
Sprawa pozostaje obecnie wstrzymana i nie wyznaczono daty rozprawy przed pełnym składem trybunału.
Prokuratura Generalna popiera przywrócenie rezolucji
Federalna Rada Medyczna wskazała także na poparcie ze strony brazylijskiej Prokuratury Generalnej Republiki (PGR).
W opinii podpisanej 4 marca przez prokuratora generalnego Paulo Goneta PGR uznała odpowiedzialność rady za rozstrzyganie dylematów etycznych związanych z praktyką lekarską i zwróciła się do Federalnego Sądu Najwyższego o przywrócenie mocy obowiązującej regulacji CFM.
Gonet stwierdził, że nie dopatrzył się w decyzji rady arbitralności, która uzasadniałaby unieważnienie przepisu. Argumentował ponadto, że nawet jeśli aborcja w następstwie gwałtu jest prawnie dopuszczalna, fakt ten nie pozbawia rady kompetencji do odrzucenia techniki medycznej, którą uznaje ona za okrutną wobec nienarodzonego dziecka rozwijającego się powyżej piątego miesiąca ciąży.
Według prokuratora generalnego wytyczne etyczne wydane przez CFM stanowią wyważenie interesów obejmujących życie płodu uznawanego za zdolny do życia poza łonem matki oraz interesy matki.
Gdy Federalny Sąd Najwyższy przygotowuje się do ewentualnej rozprawy plenarnej, asystolia płodu nadal skupia uwagę przywódców religijnych, autorytetów medycznych i instytucji prawnych w jednej z najuważniej śledzonych debat bioetycznych w Brazylii.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów ACI Digital
