Arcybiskup Salvatore Cordileone dołącza do grona sędziów, a Sygnatura Apostolska, najwyższy trybunał Kościoła, zyskuje ekspertów prawa kanonicznego powołanych przez papieża Leona XIV.
Biuro Prasowe (6 sierpnia 2026, Gaudium Press ) Sygnatura Apostolska staje się areną jednej z najbardziej doniosłych decyzji personalnych wczesnego pontyfikatu papieża Leona XIV — nominacji arcybiskupa Salvatore’a Josepha Cordileone z San Francisco do tego najwyższego trybunału. Daleka od rutynowej roszady, zmiany w najwyższej władzy sądowniczej Kościoła wskazują na celowy wysiłek zmierzający do przedefiniowania składu trybunału, z naciskiem na fachową wiedzę z zakresu prawa kanonicznego, przy jednoczesnej zmianie jego równowagi ideowej.
Znaczenie tego posunięcia staje się oczywiste, gdy przyjrzymy się zarówno odejściom, jak i przybyciom w gronie członków Sygnatury. Trybunał opuszczają dwie wybitne postacie ściśle związane z pontyfikatem papieża Franciszka: kardynał Joseph William Tobin oraz kardynał Mario Grech.
Tobin został powołany do Sygnatury 21 czerwca 2021 roku, mimo że nie posiadał licencjatu ani doktoratu z prawa kanonicznego, co stanowiło znaczące odstępstwo od tradycyjnego profilu oczekiwanego od członków zasiadających w najwyższym trybunale Kościoła. Grech, mianowany tego samego dnia, wyniesiony z kierowania niewielką diecezją Gozo, został Sekretarzem Generalnym Synodu dzięki zaufaniu i poparciu papieża Franciszka. Jego rola w Sygnaturze odzwierciedlała silny wpływ, jakim cieszył się podczas tamtego pontyfikatu.
Po ich odejściu nastąpiły nominacje, które przyciągnęły znaczną uwagę w całym świecie katolickim, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych.
Najbardziej znaczącym nowym członkiem jest abp Cordileone, od dawna uznawany za jedną z czołowych postaci związanych z konserwatywnym skrzydłem amerykańskiego katolicyzmu. Jego publiczny wizerunek często wyznaczały stanowiska odbiegające od duszpasterskiego i społecznego podejścia papieża Franciszka lub otwarcie kwestionujące jego aspekty.
Cordileone zwrócił na siebie międzynarodową uwagę w 2022 roku, gdy zakazał ówczesnej przewodniczącej Izby Reprezentantów USA Nancy Pelosi przyjmowania Komunii Świętej z powodu jej poparcia dla prawa do aborcji. Decyzja ta stworzyła wyraźny kontrast wobec preferowanego przez papieża Franciszka dialogu i duszpasterskiego towarzyszenia. Kontrast stał się jeszcze bardziej widoczny, gdy Pelosi później przyjęła Eucharystię podczas Mszy w Watykanie.
Arcybiskup San Francisco wyróżnia się także niesłabnącym poparciem dla tradycyjnej liturgii rzymskiej. Pozostaje jednym z nielicznych biskupów diecezjalnych, którzy regularnie celebrują Mszę według dawnej formy rytu rzymskiego. Jego przywiązanie do tradycyjnej praktyki liturgicznej ponownie uwidoczniło się na początku lipca, gdy przewodniczył święceniom w seminarium Instytutu Chrystusa Króla Najwyższego Kapłana w Gricigliano. Uroczystości zwieńczyły święcenia kapłańskie czterech diakonów pod przewodnictwem kardynała Raymonda Leo Burke’a, byłego prefekta Sygnatury Apostolskiej i czołowego orędownika tradycyjnego kultu katolickiego.
Wkrótce potem, 10 lipca, Cordileone publicznie przekonywał, że należy ułatwić dostęp do tradycyjnej liturgii, zwłaszcza katolikom związanym z Bractwem Świętego Piusa X. Utrzymywał, że zapewnienie szerszej dostępności tradycyjnego rytu mogłoby pomóc uchronić wiernych katolików przed poszukiwaniem duchowego pokarmu poza pełną komunią z Rzymem.
Fakt, że papież Leon XIV powołał Cordileone do najwyższego trybunału Kościoła zaledwie kilka dni po tych wypowiedziach, wielu obserwatorów odczytało jako dowód, że tradycjonalistyczne stanowiska arcybiskupa nie osłabiły papieskiego zaufania do niego. Przeciwnie, nominacja umieszcza go w jednej z najważniejszych instytucji kanonicznych Kościoła katolickiego.
Przybycie Cordileone wpisuje się w szerszy wzorzec widoczny w pozostałych nominacjach ogłoszonych przez Leona XIV. Wśród nowych członków jest ksiądz Gianpaolo Montini, wysoko ceniony kanonista i profesor Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego. Podczas pontyfikatu Franciszka poglądy Montiniego napotykały podobno opór w niektórych kręgach, zwłaszcza z powodu jego zastrzeżeń wobec reform procesu kanonicznego dotyczącego stwierdzania nieważności małżeństwa.
Powołany został także Juan Ignacio Arrieta, członek Opus Dei i doktor prawa kanonicznego Uniwersytetu Nawarry. Arrieta przez niemal dwie dekady pełnił funkcję sekretarza Dykasterii ds. Tekstów Prawnych, jednego z głównych organów Watykanu nadzorujących prawodawstwo kanoniczne i jego wykładnię.
Podobny profil cechuje Eduarda Baurę de la Peña, kolejnego członka Opus Dei i profesora prawa kanonicznego na Papieskim Uniwersytecie Świętego Krzyża. Baura wcześniej zwrócił na siebie uwagę krytycznymi uwagami dotyczącymi prawnego sformułowania Traditionis Custodes, motu proprio, które znacząco ograniczyło celebrację tradycyjnej Mszy łacińskiej.
Rozpatrywane łącznie, nominacje ujawniają wyraźny wzorzec. Zamiast wybierać postacie utożsamiane przede wszystkim z polityką kościelną czy ruchami ideowymi, papież Leon XIV zdaje się dawać pierwszeństwo prawnikom o rozległej wiedzy akademickiej i zawodowej z zakresu prawa kanonicznego. Włączenie uznanych specjalistów, obok arcybiskupa znanego z tradycyjnej orientacji oraz kolejnych członków o gruntownym przygotowaniu kanonicznym, wskazuje na ponowny nacisk na kompetencje prawne w trybunale.
Znamiennie nieobecne w nowym składzie są postacie związane z postępowym skrzydłem episkopatu. Obecność dwóch członków Opus Dei, doświadczonych uczonych kanonistów, tradycjonalistycznego amerykańskiego arcybiskupa oraz przedstawiciela polskiego episkopatu wspólnie tworzy obraz trybunału dążącego do umocnienia swego autorytetu poprzez uznaną wiedzę prawniczą i rygorystyczną ocenę jurysprudencyjną.
Znaczenie tych nominacji staje się jaśniejsze, gdy weźmie się pod uwagę samą rolę, jaką pełni Sygnatura Apostolska. Trybunał pełni funkcję najwyższej władzy sądowniczej Kościoła katolickiego w większości spraw kanonicznych i administracyjnych. Działając jako najwyższy trybunał Kościoła, rozpatruje spory dotyczące zarządzania kościelnego, decyzji administracyjnych oraz kwestii proceduralnych powstających w całym Kościele katolickim na świecie.
Wiele spraw trafia przed Sygnaturę po rozpatrzeniu ich przez watykańskie dykasterie odpowiedzialne za zarządzanie Kościołem. Gdy dykasteria wyda decyzję, strony mogą wnieść ostateczne odwołanie do trybunału.
Sygnatura nadzoruje również odwołania związane z Rotą Rzymską, głównym trybunałem apelacyjnym Watykanu. Jej zadaniem nie jest jednak ponowne rozpatrywanie istoty tych spraw. Bada natomiast, czy dochowano właściwych procedur prawnych. W razie stwierdzenia uchybień proceduralnych trybunał może uchylić decyzję i nakazać ponowne rozpoznanie sprawy, choć sam nie może jej rozstrzygać na nowo.
Ponieważ jej podstawowe obowiązki koncentrują się na prawie administracyjnym, rzetelności proceduralnej oraz prawidłowym sprawowaniu władzy kościelnej, członkostwo tradycyjnie zarezerwowano dla osób dysponujących głęboką wiedzą z zakresu prawa kanonicznego. Najnowsze nominacje sugerują, że papież Leon XIV zamierza umocnić tę tradycję, przekształcając Sygnaturę wokół prawników, których kwalifikacje i doświadczenie stawiają kompetencje prawne w centrum najwyższego trybunału Kościoła.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów Infovaticana
