Watykan apeluje o silniejsze zabezpieczenia prawne przed militaryzacją przestrzeni kosmicznej, ostrzegając, że luki w prawie międzynarodowym mogą napędzić nowy wyścig zbrojeń.
Redakcja (26 października 2026, Gaudium Press) W miarę jak ludzkość coraz bardziej uzależnia się od przestrzeni kosmicznej, a inwestycje komercyjne napędzają bezprecedensowy rozwój gospodarki kosmicznej, Watykan wyraża zaniepokojenie, że prawo międzynarodowe nie nadąża za nowymi możliwościami militarnymi poza ziemską atmosferą.
Przemawiając na forum Pierwszego Komitetu Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych podczas jego 81. sesji, abp Christophe Z. el-Kassis, stały obserwator Stolicy Apostolskiej przy Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku, ostrzegł, że wspólnota międzynarodowa nie może sobie pozwolić na to, by rywalizacja geopolityczna rozszerzyła się na przestrzeń kosmiczną.
„W czasie, gdy konflikty i nieufność już teraz poważnie obciążają porządek międzynarodowy, ludzkość nie może sobie pozwolić na rozszerzenie wyścigu zbrojeń poza Ziemię” – powiedział arcybiskup w oświadczeniu z 21 października.
Słowa te padły podczas zaplanowanej dyskusji na temat przestrzeni kosmicznej, zorganizowanej przez Pierwszy Komitet ONZ – organ odpowiedzialny za sprawy związane z rozbrojeniem na świecie, bezpieczeństwem międzynarodowym oraz zagrożeniami dla pokoju międzynarodowego. Komitet ściśle współpracuje zarówno z Komisją Rozbrojeniową ONZ, jak i z Konferencją Rozbrojeniową ONZ z siedzibą w Genewie.
Rosnące uzależnienie od przestrzeni kosmicznej rodzi nowe zagrożenia dla bezpieczeństwa
Abp el-Kassis podkreślił, że współczesne społeczeństwo w coraz większym stopniu opiera się na technologiach kosmicznych. Sieci komunikacyjne, systemy nawigacyjne i badania naukowe w dużej mierze zależą od infrastruktury działającej poza ziemską atmosferą.
Zależność ta rośnie wraz z szybko rozwijającą się gospodarką kosmiczną. Według organizacji non-profit Space Foundation globalna gospodarka kosmiczna przekroczyła w 2025 r. wartość 685 mld dolarów, przede wszystkim dzięki inwestycjom komercyjnym i działalności sektora prywatnego.
Na tym tle Watykan przekonuje, że zachowanie przestrzeni kosmicznej jako środowiska pokojowego nie jest jedynie kwestią preferencji politycznych, lecz zobowiązaniem międzynarodowym.
„W rezultacie” – powiedział arcybiskup – ochrona przestrzeni kosmicznej dla celów pokojowych, służących dobru wspólnemu, stała się „wspólną odpowiedzialnością”.
Obawy przed militaryzacją i rywalizacją strategiczną
U podstaw ostrzeżenia Stolicy Apostolskiej leży obawa, że narastająca rywalizacja między mocarstwami może przekształcić przestrzeń kosmiczną w nową arenę konfrontacji militarnej.
Abp el-Kassis powiedział, że dążenie do przewagi strategicznej i rozwijanie zdolności przeciwkosmicznych grozi eskalacją i uzbrojeniem przestrzeni kosmicznej. Jego zdaniem takie tendencje mogłyby ostatecznie wywołać wyścig zbrojeń poza Ziemią.
Wskazał w szczególności na rosnące obawy związane z technologiami służącymi do zakłócania, unieszkodliwiania lub niszczenia satelitów i innych systemów kosmicznych. Zdolności te stały się jednym z głównych elementów planowania wojskowego czołowych mocarstw, a wielu ekspertów postrzega je jako poważne zagrożenie strategiczne.
Arcybiskup powiedział, że Stolica Apostolska jest „głęboko zaniepokojona” brakiem szerokiego porozumienia międzynarodowego zakazującego wszystkich kategorii broni związanych z przestrzenią kosmiczną.
Luki prawne w obowiązujących ramach
Obawy Watykanu dotyczą nie tylko nowych technologii wojskowych, lecz także tego, co uważa on za niedostatki obowiązującego prawa międzynarodowego.
Fundamentem prawa kosmicznego pozostaje Traktat o przestrzeni kosmicznej z 1967 r., który zakazuje umieszczania broni jądrowej i innej broni masowego rażenia w przestrzeni kosmicznej, na ciałach niebieskich i na Księżycu. Traktat zabrania również państwom zgłaszania roszczeń do zwierzchnictwa nad przestrzenią kosmiczną lub ciałami niebieskimi.
Abp el-Kassis przekonywał jednak, że traktat nie wprowadza kompleksowego zakazu innych rodzajów uzbrojenia, które mogłyby zostać rozmieszczone w przestrzeni kosmicznej lub użyte przeciwko systemom kosmicznym.
W rezultacie – jak powiedział – istnieje poważna luka prawna dotycząca nowych technologii, które są obecnie opracowywane. Zdolności te mogą nie podlegać obowiązującym zakazom, mimo że potencjalnie zagrażają satelitom i innej infrastrukturze krytycznej.
Problem ten zyskuje na znaczeniu w miarę, jak rządy rozszerzają działalność wojskową na orbicie. We wrześniu sekretarz Sił Powietrznych USA Troy Meink publicznie przyznał, że Siły Kosmiczne Stanów Zjednoczonych rozmieściły w przestrzeni kosmicznej „orbitalną broń do kontroli przestrzeni kosmicznej”.
Zagrożenia wykraczają poza domenę przestrzeni kosmicznej
Według Watykanu skutki rywalizacji militarnej na orbicie nie ograniczyłyby się do samej przestrzeni kosmicznej.
Abp el-Kassis ostrzegł, że rozprzestrzenianie się kosmicznych zdolności wojskowych mogłoby mieć konsekwencje sięgające daleko poza bezpośrednią sferę, w której są one wykorzystywane. Jedną z najbardziej niepokojących perspektyw jest rozszerzenie działań wojennych na przestrzeń kosmiczną – scenariusz, który rodziłby złożone pytania prawne i etyczne.
Taki rozwój wydarzeń mógłby podważyć utrwalone interpretacje prawa do samoobrony, a zarazem wystawić na próbę sposób stosowania międzynarodowego prawa humanitarnego do konfliktów obejmujących zasoby i infrastrukturę kosmiczną.
Podobne obawy wyrażają analitycy bezpieczeństwa. Chris O’Meara, pracownik naukowy Carnegie Endowment for International Peace, napisał w analizie z 1 października, że broń antysatelitarna (ASAT), nad którą od dawna pracują mocarstwa, w tym Stany Zjednoczone, Chiny i Rosja, mogłaby mieć potencjalnie katastrofalne skutki.
Stolica Apostolska apeluje o ponowne działania międzynarodowe
Mimo swoich obaw Watykan potwierdził poparcie dla zasad, którymi od dziesięcioleci kieruje się międzynarodowe zarządzanie przestrzenią kosmiczną.
Abp el-Kassis powiedział, że podstawowe zasady Traktatu o przestrzeni kosmicznej pozostają niezbędne, a eksploracja i wykorzystywanie przestrzeni kosmicznej muszą nadal służyć dobru wspólnemu.
Aby stać na straży tych zasad, wezwał do ponowienia międzynarodowych wysiłków na rzecz zapobieżenia wyścigowi zbrojeń w przestrzeni kosmicznej. Stolica Apostolska opowiada się za skutecznymi i prawnie wiążącymi środkami, a także za większą przejrzystością i inicjatywami budowy zaufania, które mają zmniejszać nieufność i zapobiegać niebezpiecznym błędom w ocenie między państwami.
Przesłanie Watykanu zostało ostatecznie ujęte jako wezwanie do zachowania przestrzeni kosmicznej jako wspólnej domeny, a nie spornego pola bitwy.
„Przestrzeń kosmiczna musi pozostać domeną pokojowej współpracy i wspólnej odpowiedzialności, zachowaną dla dobra całej ludzkości oraz dla obecnych i przyszłych pokoleń” – powiedział abp el-Kassis.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów UCA News
