Nigeryjska katolicka siostra zakonna Mary Lucy Okwuowulu na nowo ukazuje Maryję jako Nigeryjkę w rzeźbie Matka Boża Królowa Nigerii, wykorzystując sztukę inkulturowaną do promowania jedności.
Redakcja (11 sierpnia 2026, Gaudium Press ) W obliczu narastających obaw dotyczących braku bezpieczeństwa, podziałów etnicznych i społecznej fragmentacji w Nigerii, pewna nigeryjska katolicka siostra zakonna zwróciła się ku sztuce sakralnej jako narzędziu uzdrowienia, jedności i ewangelizacji.
Siostra Mary Lucy Okwuowulu, członkini Zgromadzenia Córek Maryi Matki Miłosierdzia, odsłoniła inspirację stojącą za swoją rzeźbą Matka Boża Królowa Nigerii podczas wywiadu dla ACI Africa na marginesie Światowego Kongresu SIGNIS, który odbył się w Kigali w dniach od 3 do 8 sierpnia. Poprzez to dzieło ukazuje Matkę Maryję jako wyraźnie nigeryjską kobietę, wierząc, że kulturowo bliski wizerunek może pomóc umocnić wiarę i wspierać narodową spójność.
Mówiąc o obecnym stanie swojej ojczyzny, s. Okwuowulu opisała Nigerię jako naród głęboko zraniony brakiem bezpieczeństwa i podziałami, pomimo jego bogatej różnorodności kulturowej.
„Nigeria jest narodem zróżnicowanym” — powiedziała, zauważając, że kraj jest domem dla ponad 250 grup etnicznych. Ubolewała jednak nad erozją wzajemnego zaufania i solidarności wśród obywateli.
„Z powodu obecnej sytuacji nienawidzimy się nawzajem. Nie ma już miłości, nie ma już zaufania. Panują nieporozumienia i wiele innych kryzysów. Naprawdę potrzebujemy Matki, która przyjdzie i uratuje tę sytuację” — powiedziała.
Ta pracująca w Rzymie badaczka poruszyła temat tożsamości kulturowej i wiary podczas swojej prezentacji na kongresie, który po raz pierwszy odbył się w Afryce. Jej temat, Sztuka inkulturowana, festiwale i media na rzecz dobrostanu kulturowo-ekologicznego i ewangelizacji, ukazał, w jaki sposób sztuka sakralna może stać się pomostem między tradycją religijną a lokalną kulturą.
Centralnym punktem jej argumentacji jest przekonanie, że wiara nabiera głębszego znaczenia, gdy wierni mogą rozpoznać samych siebie w przedstawianych im świętych wizerunkach.
„W wieloetnicznym i zranionym narodzie, takim jak Nigeria, powinna istnieć sztuka, która nie wydaje się zbyt obca, aby uzdrawiać i jednoczyć” — wyjaśniła.
Według s. Okwuowulu wiele tradycyjnych przedstawień Maryi w nigeryjskich kościołach nie w pełni trafia do lokalnych wiernych, ponieważ często ukazują one postać o europejskim wyglądzie.
„Problem polega na tym, że postać matki, którą widuję w niektórych naszych kościołach w Nigerii, jest biała. Dla mnie Maryja wydaje się obca; nie wygląda jak jedna z nas” — powiedziała.
Jej wykształcenie w zakresie studiów kulturowych i sztuk pięknych skłoniło ją do przyjęcia koncepcji inkulturacji — procesu wyrażania wiary chrześcijańskiej poprzez lokalne formy kulturowe bez naruszania jej religijnego znaczenia.
„Chcę ją namalować w naszej kulturze, aby była bliska i łatwa do utożsamienia. Aby była nam bliższa. Jest kobietą, matką noszącą te same stroje, które nosimy w Nigerii” — powiedziała.
Powstanie rzeźby Matka Boża Królowa Nigerii opierało się na szeroko zakrojonych badaniach. W ramach swoich studiów magisterskich s. Okwuowulu przeprowadziła rozmowy z biskupami, kapłanami oraz ludźmi z różnych wspólnot etnicznych w całej Nigerii. Ich spojrzenie umocniło jej przekonanie, że sztuka sakralna powinna odzwierciedlać doświadczenia, tożsamość i realia ludzi, którym ma służyć.
Kluczowy wpływ na projekt wywarł abp Fortunatus Nwachukwu, sekretarz Sekcji ds. Pierwszej Ewangelizacji i Nowych Kościołów Partykularnych w watykańskiej Dykasterii ds. Ewangelizacji.
Według s. Okwuowulu arcybiskup zachęcił ją, by przedstawiła Maryję jako typową Nigeryjkę. Odwołał się do wizji proroka Izajasza, zauważając, że istoty niebieskie wykraczają poza ziemskie pojęcia etniczności i wyglądu.
„Arcybiskup podzielił się ze mną wizją proroka Izajasza, w której prorok ujrzał anioła o sześciu skrzydłach zakrywającego twarz, co oznacza, że nikt nie może narzucić koloru ani płci istotom niebieskim” — powiedziała.
Dodała, że abp Nwachukwu wyjaśnił, iż choć Maryja była historycznie Żydówką, Jej niebieskie istnienie wykracza poza granice kulturowe. Odwołując się do przykładów takich jak Matka Boża z Guadalupe i z Fatimy, zasugerował, że objawienia maryjne często współbrzmią z tożsamością kulturową ludzi, którym się ukazuje.
Zainspirowana tą perspektywą, s. Okwuowulu kontynuowała pracę i modlitwę, na nowo ukazując Maryję w nigeryjskim kontekście.
Powstała rzeźba przedstawia Matkę Maryję o rysach i karnacji odzwierciedlających nigeryjską tożsamość. Jest odziana w tradycyjny strój w kolorach zieleni, pomarańczu oraz czerwieni, ozdobiony istotnymi kulturowo motywami, koralikami i fryzurami.
Mierząca 214 centymetrów wysokości rzeźba stanowi wizualny punkt spotkania między teologią chrześcijańską a rdzennym dziedzictwem kulturowym.
„Skupiłam się na głowie, aby była bardzo piękna” — powiedziała s. Okwuowulu. „Matka Maryja jest bardzo piękna”.
Drewniana aureola ozdobiona koralikami otacza głowę Maryi, a serce umieszczone na Jej piersi symbolizuje Boską świętość i matczyną miłość.
Dzieło zawiera także wizerunek Jezusa odzianego w tradycyjny nigeryjski strój. Trzyma On zwój z wypisanymi słowami z Ewangelii Łukasza (Łk 4, 18), symbolizujący Jego misję pokoju i wyzwolenia. W rzeźbie Jezus wskazuje na Maryję jako źródło pokoju i jedności dla Nigerii.
Według s. Okwuowulu przesłanie, które Chrystus przekazuje w dziele, brzmi: „Duch Pański spoczywa na Mnie. Posłał Mnie, abym głosił dobrą nowinę Nigerii i ubogim, abym uwolnił jeńców i głosił rok Pański na wieki”.
Rzeźba została ustanowiona przez biskupa Enugu 18 października 2025 roku. Od tego czasu s. Okwuowulu kontynuuje swoje wysiłki ewangelizacyjne, dążąc do tego, by Maryja stała się „bliższa, łatwiejsza do utożsamienia, bardziej znajoma i bardziej umiłowana” wśród Nigeryjczyków.
Aby pogłębić tę więź, później zaprojektowała i uszyła prawdziwe nigeryjskie szaty dla wizerunku, zamiast rzeźbić ubranie bezpośrednio w dziele.
„Mamy teraz Matkę Bożą, Królową Nigerii. Sztuka jest tutaj. Media są już tutaj” — powiedziała.
Dla siostry sztuka nie jest jedynie dekoracją. Jest narzędziem ewangelizacji, kulturowego zrozumienia i społecznego uzdrowienia. Wierzy ona, że pobożność maryjną można przekazywać w sposób sprzyjający międzyetnicznej jedności, jednocześnie czyniąc wiarę bardziej widoczną i angażującą.
„Ewangelia musi być widziana, celebrowana i dzielona w języku już zrozumiałym dla ludzi” — powiedziała.
„Matkę Bożą można przełożyć na życie i kulturę danego ludu bez utraty Jej świętości. Przeciwnie — staje się Ona bliższa, bardziej znajoma i bardziej umiłowana”.
Patrząc w przyszłość, s. Okwuowulu ma nadzieję rozszerzyć projekt poza pobożność na poziomie parafialnym. Jej magisterska wizja obejmuje stworzenie monumentalnego wizerunku maryjnego, który mógłby stać się narodowym celem pielgrzymek i wspólnym symbolem dla wielu wspólnot etnicznych Nigerii.
„Mamy nadzieję, że z tej małej statui w parafiach powstanie ogromny monument w skali całego narodu, tak aby widzialna, umiłowana Królowa Nigerii mogła stać się wspólnym symbolem ponad podziałami etnicznymi, a nawet rasowymi” — powiedziała.
U podstaw całego projektu leży głęboko osobiste nabożeństwo do Maryi, które ukształtowało zarówno jej życie duchowe, jak i twórczość artystyczną.
„Zaczynam i kończę dzień Świętym Różańcem. Wiem, że każdy różaniec, który odmawiam, jest różą, którą Jej ofiaruję. Pragnę Ją ewangelizować. Pragnę mówić o Niej całemu światu” — powiedziała.
Opisała swój proces twórczy jako zakorzeniony w modlitwie, ciszy i medytacji nad tajemnicami Różańca.
„Za każdym razem, gdy pracuję, rozważam tajemnice Różańca. Kiedy pracuję nad Jej wizerunkiem, robię to w całkowitej ciszy i modlitwie. W tym czasie czerpię natchnienie bezpośrednio od Niej, ponieważ odmawiam Różaniec medytacyjnie”.
Dla s. Okwuowulu Matka Boża Królowa Nigerii jest czymś znacznie więcej niż rzeźbą. To próba uczynienia wiary dostępną kulturowo, a zarazem ofiarowania potężnego symbolu nadziei, przynależności i pojednania narodowi poszukującemu jedności.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów ACI Africa
