Iracki sąd przywrócił chrześcijańską tożsamość kobiecie zarejestrowanej jako muzułmanka, otwierając na nowo debatę o przepisach dotyczących dzieci konwertytów.
Redakcja (19 sierpnia 2026, Gaudium Press ) Prawomocne orzeczenie irackiego Sądu Kasacyjnego, które pozwoliło zmienić oficjalną tożsamość religijną kobiety z muzułmańskiej z powrotem na chrześcijańską, ponownie rozpaliło dyskusję o obowiązujących od dziesięcioleci przepisach — tych, na mocy których dzieci konwertytów są automatycznie rejestrowane jako muzułmanie, gdy jedno z rodziców przechodzi na islam.
Sprawę ujawniła ADF International, organizacja zajmująca się obroną wolności religijnej, która poinformowała, że decyzja sądu pozwala przywrócić w irackich rejestrach państwowych klasyfikację religijną kobiety jako „chrześcijanka”, uzgadniając jej oficjalny status z wiarą, którą praktykuje.
Wyrok ponownie zwrócił uwagę na ramy prawne będące przedmiotem debaty wśród mniejszości religijnych, ustawodawców i prawników. Krytycy przekonują, że niektóre przepisy regulujące tożsamość religijną trudno pogodzić z artykułem 2 irackiej konstytucji, który gwarantuje prawa religijne oraz wolność wyznania i praktyk religijnych wszystkim obywatelom, w tym chrześcijanom, jazydom i mandejczykom.
Ramy prawne, które przez dekady kształtowały status dzieci konwertytów
Irak wielokrotnie zmieniał podejście do kwestii tożsamości religijnej. Wcześniejsze przepisy — ustawy o rejestracji ludności nr 59 z 1955 roku i nr 54 z 1927 roku — pozwalały obywatelom na zmianę religii.
Późniejsze ustawy przyjęły rozwiązania bardziej restrykcyjne. Ustawy o stanie cywilnym nr 189 z 1964 roku i nr 65 z 1972 roku zezwalały na zmianę religii wyłącznie osobom niebędącym muzułmanami — zasada ta przeszła do kolejnych aktów prawnych. Te same ustawy wprowadziły regułę, że małoletnie dzieci są rejestrowane jako muzułmanie, jeżeli jedno z rodziców przejdzie na islam.
Praktyczne skutki tych przepisów okazały się szczególnie poważne dla dzieci konwertytów, którym w urzędowych rejestrach zmieniono tożsamość religijną wskutek konwersji rodzica — niezależnie od tradycji wiary, w której zostały wychowane lub którą wybrały w późniejszym życiu.
Sprawa, która trafiła na czołówki
Jak podaje Kaldo Ramzi Oghanna, poseł do irackiego parlamentu i przewodniczący chrześcijańskiego bloku parlamentarnego Suyana, sprawa, która zwróciła ostatnio uwagę opinii publicznej, rozpoczęła się w sądzie ds. statusu osobowego w dystrykcie Al-Hamdanija.
Rozstrzygnięcie było następnie rozpatrywane na wyższych szczeblach sądownictwa, aż ostatecznie dotarło do Sądu Kasacyjnego, który wydał prawomocny wyrok przywracający chrześcijańską tożsamość kobiety w rejestrach urzędowych.
Dla obrońców wolności religijnej orzeczenie stanowi ważne sądowe uznanie prawa jednostki do uzgodnienia tożsamości prawnej z osobistymi przekonaniami religijnymi.
Historia „prawa do powrotu” i dzieci konwertytów
Oghanna przypomniał, że irackie sądy uznawały kiedyś tzw. „prawo do powrotu”, pozwalające osobom dorosłym, którym urzędowo zmieniono religię z powodu konwersji rodzica, odzyskać pierwotną tożsamość religijną po osiągnięciu pełnoletności.
Według Oghanny od wejścia w życie ustawy o stanie cywilnym nr 65 z 1972 roku aż do lat 90. sądy z reguły uwzględniały takie wnioski. Wskazał na pismo Kancelarii Prezydenta nr T/9/33963 z 25 września 1988 roku, które wyraźnie potwierdzało prawo do powrotu do pierwotnej religii w ciągu roku od uzyskania pełnoletności.
Praktyka ta zmieniła się w latach 90., w okresie zwyczajowo nazywanym „kampanią wiary”.
Oghanna powiedział, że jeden z sędziów przekonywał wówczas w korespondencji z ówczesnym prezydentem Saddamem Husajnem, iż zezwalanie na powrót do poprzedniej wiary stanowi apostazję od islamu. Jak relacjonuje Oghanna, wydano następnie dyrektywę zakazującą tej praktyki.
Mimo tej zmiany — zauważył — sądy w Regionie Kurdystanu w latach 1992–2003 nadal rozpatrywały podobne sprawy inaczej, pozwalając korzystać z prawa do powrotu do pierwotnej religii.
Wyzwania po 2003 roku
Po ponownym zjednoczeniu irackiego systemu sądowego po 2003 roku niepewność prawna nie ustała. Oghanna zwrócił uwagę, że sądy nie zawsze stosowały jednolite podejście do wniosków o przywrócenie pierwotnej tożsamości religijnej, co prowadziło do rozbieżnych rozstrzygnięć.
Istotnym momentem był rok 2020, gdy sędzia Ahmed Jassab al-Saadi wezwał do ponownego rozpatrywania takich spraw bez stosowania przepisów prawa islamskiego. Swoje stanowisko oparł na zobowiązaniach Iraku wynikających z umów międzynarodowych, w szczególności z Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z 1966 roku, który chroni wolność myśli, sumienia i religii.
Zdaniem Oghanny ta interpretacja sprzyjała łagodniejszemu podejściu sądów i umożliwiła osobom, które ukończyły 18 lat, wystąpienie o przywrócenie pierwotnej religii w ciągu roku.
Roczny termin — bariera dla dzieci konwertytów
Choć ostatnie orzeczenia sądów otworzyły nowe możliwości przed osobami dotkniętymi tymi przepisami, Oghanna wskazał, że istotne trudności pozostają.
Do najpoważniejszych należy roczny termin nałożony na tych, którzy po osiągnięciu pełnoletności chcą przywrócić swoją pierwotną tożsamość religijną. Poseł argumentował, że wiele osób może nie rozumieć w pełni procedury prawnej albo nie być w stanie wszcząć postępowania sądowego w tak krótkim czasie.
Dlatego wezwał do wydłużenia tego okresu i do zapewnienia, by organy sądowe stosowały prawo jednolicie w podobnych sprawach.
Reforma przepisów o rejestracji dzieci konwertytów
Oghanna poinformował, że chrześcijański blok parlamentarny Suyana współpracuje z rządem i wymiarem sprawiedliwości, aby odpowiedzieć na szersze obawy dotyczące rejestrowania tożsamości religijnej.
Jednym z celów jest reforma przepisów, które automatycznie klasyfikują dzieci jako muzułmanów, gdy jedno z rodziców przechodzi na islam, przy jednoczesnym zagwarantowaniu im możliwości powrotu do pierwotnej religii po osiągnięciu pełnoletności — bez ograniczenia konkretnym terminem.
Blok zabiega ponadto o zmianę artykułu 26 ust. 2 irackiej ustawy o narodowej karcie tożsamości, który stanowi, że małoletnie dzieci przyjmują religię rodzica przechodzącego na islam.
Budowanie precedensów sądowych
Poza reformą ustawową Oghanna podkreślił znaczenie umacniania ochrony poprzez sam wymiar sprawiedliwości.
Przekonywał, że orzeczenia sądów uznające prawo powrotu do pierwotnej religii powinny być systematycznie dokumentowane i zachowywane jako precedensy prawne. Takie wyroki — jak mówił — mogłyby pomóc w zapewnieniu większej spójności w przyszłych sprawach, umacniając zarazem konstytucyjne gwarancje wolności religijnej oraz międzynarodowe zobowiązania Iraku dotyczące wolności religii i przekonań.
Niedawne orzeczenie Sądu Kasacyjnego stało się więc czymś więcej niż indywidualnym zwycięstwem. Otworzyło na nowo szerszą debatę krajową o tożsamości religijnej, prawach mniejszości i o równowadze między obowiązującym prawem, gwarancjami konstytucyjnymi i międzynarodowymi standardami wolności przekonań w Iraku.
- Raju Hasmukh, na podstawie materiałów EWTN News
