Papież Leon XIV wzywa, by godność człowieka, etyczna technologia, sprawiedliwa praca i solidarność kierowały gospodarką i życiem społecznym Argentyny.
Redakcja (9 listopada 2026, Gaudium Press) Papież Leon XIV wezwał do ponownego zaangażowania na rzecz godności człowieka, solidarności społecznej, etycznych praktyk w biznesie i odpowiedzialnego rozwoju technologicznego, przestrzegając, że postęp gospodarczy i innowacje nigdy nie mogą dokonywać się kosztem pracowników, najsłabszych wspólnot ani dobra wspólnego.
Zwracając się 9 listopada na Katolickim Uniwersytecie Argentyny do przedstawicieli argentyńskiego świata pracy, środowisk biznesu, związków zawodowych, ruchów społecznych i środowiska akademickiego, papież przedstawił szeroką wizję przyszłości pracy, zakorzenioną w zasadach katolickiej nauki społecznej.
Spotkanie zgromadziło pracowników, liderów biznesu, przedstawicieli związków zawodowych, członków ruchów ludowych, nauczycieli i przedstawicieli władz uczelni. Leon XIV określił je jako okazję do refleksji nad rolą pracy w kształtowaniu społeczeństwa i we wspieraniu pełnego rozwoju człowieka.
Papież rozpoczął przemówienie od podkreślenia, że praca jest uczestnictwem w stwórczym działaniu Boga, a nie źródłem konfliktu.
Nawiązując do nauczania św. Jana Pawła II, powiedział, że ludzie, stworzeni na obraz Boga, przez swoją pracę przyczyniają się do nieustannego rozwoju stworzenia. Praca – przekonywał – powinna jednoczyć społeczeństwo, sprzyjając współpracy i szacunkowi dla porządku stworzenia.
Leon XIV: godność człowieka fundamentem życia gospodarczego
Głównym motywem przemówienia Leona XIV był prymat osoby ludzkiej w życiu gospodarczym i społecznym.
Według papieża każdy aspekt miejsca pracy musi mieć wyraźnie ludzki charakter, z uznaniem, że ludzie są zarówno twórcami, jak i beneficjentami działalności gospodarczej.
Wskazał godność osoby ludzkiej jako pierwszą i najbardziej podstawową zasadę nauki społecznej Kościoła, podkreślając, że systemy gospodarcze istnieją po to, by służyć ludziom, a nie po to, by ludzie służyli systemom gospodarczym.
Ojciec Święty powiedział, że zasada ta ma praktyczne konsekwencje dla polityki publicznej, stosunków pracy i decyzji biznesowych. Szczególnie zwrócił uwagę na bezrobocie, nazywając je głęboką ludzką tragedią, która wykracza poza trudności finansowe.
Pozbawienie człowieka pracy – mówił – nie tylko odbiera mu źródło dochodu, lecz także podważa jego godność, osłabia uczestnictwo w życiu społecznym i przyczynia się do wykluczenia oraz rozbicia społeczeństwa.
Praca – zauważył Leon XIV – odgrywa kluczową rolę w rozwoju osobistym, w kształtowaniu zdrowych relacji i w rozwoju wspólnot. Rozwija poczucie odpowiedzialności za społeczeństwo i pozwala każdemu wnosić realny wkład w otaczający go świat.
Gospodarka, ekologia i dobro wspólne
Papież przekonywał, że współczesnych debat o pracy nie można oddzielać od troski o środowisko ani od szerszej kwestii zrównoważonego rozwoju.
Przestrzegł, że systemy gospodarcze kierowane interesami nielicznych grożą przekształceniem pracy w wyzysk i sprowadzeniem pracowników do wskaźników wydajności.
Odwołując się do pojęcia ekologii integralnej, rozwiniętego przez papieża Franciszka, Leon XIV podkreślił, że praca powinna służyć odpowiedzialnemu zarządzaniu stworzeniem. Rozwój technologiczny i gospodarczy – mówił – musi respektować granice środowiska i rytmy natury.
Postępu, który przynosi korzyści jednym, a zarazem niszczy ekosystemy, obciąża wspólnoty żyjące na marginesie lub zagraża przyszłym pokoleniom, nie można uznać za prawdziwy rozwój – stwierdził.
Dla Leona XIV dobro wspólne pozostaje kluczową miarą sukcesu gospodarczego. Opisał je jako ogół warunków społecznych, które pozwalają jednostkom i wspólnotom w pełni rozwinąć swój potencjał, i przekonywał, że społeczeństwo musi wyjść poza ciasny indywidualizm i interesy utylitarne.
Kultura spotkania – powiedział – jest konieczna, by wzrost gospodarczy prowadził do integralnego rozwoju człowieka, a nie do pogłębiania nierówności.
Własność i zasoby pociągają za sobą odpowiedzialność społeczną
Leon XIV nawiązał także do biblijnego polecenia, by ziemię „uprawiać i doglądać”, łącząc je z nauczaniem Kościoła o powszechnym przeznaczeniu dóbr.
Potwierdzając prawomocność własności prywatnej, podkreślił, że posiadanie wiąże się z obowiązkiem społecznym, ponieważ ziemia i jej zasoby są przeznaczone dla dobra całej ludzkości.
Papież przekonywał, że ludzie nie są absolutnymi właścicielami, lecz zarządcami powierzonych im zasobów, którymi należy dzielić się sprawiedliwie i w duchu równości.
Nierówności strukturalne, które spychają ubogich na margines – mówił – podważają spójność społeczną i osłabiają relacje nie tylko między ludźmi, lecz także między narodami. Takie nierówności podkopują zaufanie i utrudniają współpracę międzynarodową w obliczu wspólnych wyzwań.
Solidarność i pomocniczość w zmieniającym się świecie
Leon XIV wskazał solidarność jako zasadę, która spaja pojęcia godności człowieka, dobra wspólnego i powszechnego przeznaczenia dóbr.
Opisał solidarność nie jako zwykłe współczucie, lecz jako odpowiedzialność, którą jednostki i instytucje dzielą w trosce o dobro wszystkich.
W coraz bardziej zglobalizowanej gospodarce solidarność może pomóc przekształcić stosunki pracy i priorytety rynku zgodnie ze sprawiedliwością i wzajemnością – powiedział.
Papież zwrócił też uwagę na zasadę pomocniczości, zgodnie z którą większe instytucje powinny wspierać, a nie zastępować inicjatywy wspólnot lokalnych i organizacji pośredniczących.
Wskazując na argentyńską tradycję innowacji w takich dziedzinach jak astronomia, rolnictwo i nauki medyczne, Leon XIV docenił zarówno osiągnięcia naukowe, jak i często niedostrzeganą pracę wykonywaną w domach, dzielnicach, gospodarstwach rolnych i wspólnotach lokalnych.
Przekonywał, że rządy powinny wzmacniać rodziny, organizacje społeczne, władze lokalne i grupy obywatelskie, zachowując zarazem odpowiedzialność za ochronę dobra wspólnego.
Papież szczególnie docenił ruchy ludowe, rolników, rzemieślników, zbieraczy odpadów i pracowników sektora nieformalnego, którzy organizują oddolne rozwiązania we wspólnotach, zamiast biernie czekać na pomoc państwa. Ich wysiłki – mówił – są wyrazem czynnej pomocniczości i odzwierciedlają upominanie się o ziemię, dach nad głową i pracę jako zasadnicze elementy sprawiedliwości społecznej.
Przedsiębiorcy wezwani, by stawiać ludzi ponad zyskiem
Zwracając się do środowisk biznesu, Leon XIV przywołał przykład Czcigodnego Sługi Bożego Enrique Shawa, argentyńskiego przedsiębiorcy znanego z wcielania zasad chrześcijańskich w kierowanie firmą.
Według papieża Shaw postrzegał przedsiębiorstwo nie tylko jako motor produkcji czy akumulacji kapitału, lecz jako wspólnotę ludzi, którzy razem się rozwijają.
Leon XIV przyznał, że przedsiębiorcy często podejmują osobiste i finansowe ryzyko, tworząc miejsca pracy i wytwarzając bogactwo. Jednocześnie przestrzegł przed niebezpieczeństwem chciwości i sprowadzania sukcesu w biznesie wyłącznie do zysku finansowego.
Gdy zysk staje się jedyną miarą osiągnięć, przedsiębiorstwom grozi, że staną się odczłowieczonymi strukturami, które sprzyjają wykluczeniu – powiedział.
Papież wezwał liderów biznesu do etycznych praktyk inwestycyjnych, które stawiają na pierwszym miejscu zarówno godność pracowników, jak i zrównoważenie środowiskowe. Sukces finansowy – przekonywał – powinien być ostatecznie oceniany według tego, jak przyczynia się do dobra wspólnego.
Leon XIV: związki zawodowe pozostają niezbędne
Leon XIV podkreślił także niesłabnące znaczenie związków zawodowych i stowarzyszeń pracowniczych.
Przypisał tym organizacjom zasługi w ulepszaniu prawa pracy, ochronie najsłabszych pracowników i promowaniu bardziej ludzkich warunków pracy na przestrzeni dziejów.
Według papieża związki zawodowe pozostają niezbędne, gdy bronią tych, którzy nie mają głosu, i przeciwstawiają się próbom traktowania pracy jak zwykłego towaru.
Aby jednak zachować tę rolę, muszą pozostać uważne na pracowników z marginesu społecznego, w tym zatrudnionych na niepewnych warunkach i wykluczonych z formalnego rynku pracy.
Leon XIV: sztuczna inteligencja musi podlegać etyce
Wśród najpilniejszych wyzwań wskazanych przez papieża znalazł się rosnący wpływ sztucznej inteligencji i automatyzacji.
Leon XIV ostrzegł, że nieuregulowany rozwój technologiczny może zagrozić niezliczonym miejscom pracy i autentycznemu rozwojowi człowieka.
Technologia – mówił – musi zawsze pozostawać podporządkowana zasadom etycznym. Algorytmy i systemy zautomatyzowane nie mogą zastąpić ludzkiego osądu ani umniejszać wartości obecności, wysiłku i pracy człowieka.
Władze publiczne – przekonywał – mają obowiązek dbać o to, by zmiany technologiczne służyły społeczeństwu, a nie wypierały ludzi czy pogłębiały nierówności.
Dostęp do pracy dla wszystkich musi pozostać priorytetem, gdy rządy i instytucje oceniają politykę gospodarczą i strategie rozwoju.
Budować cywilizację miłości
Kończąc przemówienie, papież Leon XIV wezwał do budowania społeczeństwa zakorzenionego w braterstwie, sprawiedliwości i dialogu.
Zachęcił Argentyńczyków do uznania godności każdego człowieka, zwłaszcza tych, którzy żyją na marginesie społecznym i ekonomicznym, oraz do postrzegania pracy jako formy służby innym i uczestnictwa w stwórczym działaniu Boga.
Papież wezwał pracowników, pracodawców, decydentów i liderów społecznych do przyjęcia fundamentalnych zasad katolickiej nauki społecznej: godności człowieka, dobra wspólnego, powszechnego przeznaczenia dóbr, solidarności i pomocniczości.
Tylko stawiając Boga na pierwszym miejscu w ludzkim działaniu, a człowieka w centrum podejmowanych decyzji – powiedział – społeczeństwa mogą sprawić, że rozwój gospodarczy i innowacje technologiczne będą naprawdę służyć pełnemu rozwojowi wszystkich.
Dla Leona XIV przyszłość pracy zależy nie tylko od wydajności czy dobrobytu, lecz od moralnego zobowiązania, by nikt nie został pominięty i by w każdym człowieku uznawano nienaruszalną godność.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów z Vatican.va
