Kard. Oswald Gracias uważa, że dostęp do tradycyjnej Mszy łacińskiej powinien zostać zachowany, jeśli wspiera ona Sobór Watykański II, i powołuje się na niewielki wzrost frekwencji w Bombaju.
Redakcja (3 listopada 2026, Gaudium Press) Kard. Oswald Gracias, arcybiskup senior Bombaju i były członek Rady Kardynałów doradzającej papieżowi Franciszkowi, oświadczył, że nie popiera zakazu tradycyjnej Mszy łacińskiej, pod warunkiem że jej promowanie nie jest powiązane ze sprzeciwem wobec Soboru Watykańskiego II.
W wywiadzie opublikowanym 2 listopada przez katolicki portal informacyjny AdVaticanum kard. Gracias odwołał się do własnego doświadczenia duszpasterskiego w Bombaju, gdzie w czasie swojej posługi zezwolił na celebrowanie tradycyjnej Mszy łacińskiej w trzech kościołach archidiecezji. Według kardynała inicjatywa ta nie przyniosła zauważalnego wzrostu udziału wiernych.
„Nie byłbym zwolennikiem zakazywania jej rozpowszechniania, pod warunkiem że nie oznacza ona odrzucenia Soboru Watykańskiego II” – powiedział kard. Gracias.
Kardynał wyjaśnił, że jedną z głównych trudności w utrzymaniu tych celebracji była ograniczona liczba kapłanów zdolnych do sprawowania przedsoborowej liturgii po łacinie. Jak powiedział, często trudno było znaleźć duchownych, którzy dostatecznie znali język i tradycję liturgiczną, by celebrować Mszę św. z należną czcią i kompetencją.
Opierając się na swoim doświadczeniu jako arcybiskupa, kard. Gracias stwierdził, że mimo zezwolenia na sprawowanie tej liturgii w kilku miejscach nie zaobserwował znaczącego wzrostu frekwencji. Nie podał danych liczbowych dotyczących udziału wiernych ani nie wskazał, ilu kapłanów mogło celebrować według starszego rytu.
Jego wypowiedź pada w momencie, gdy debata o przyszłości tradycyjnej Mszy łacińskiej pozostaje jedną z najbardziej drażliwych kwestii w Kościele katolickim. Podczas gdy część katolików postrzega dawną liturgię jako cenny wyraz tradycji kościelnej, inni twierdzą, że jej promowanie bywało niekiedy łączone z oporem wobec reform liturgicznych wprowadzonych po Soborze Watykańskim II.
Odnosząc się do szerszej kwestii życia liturgicznego Kościoła, kard. Gracias podkreślił potrzebę zachowania równowagi między reformą a tradycją. Przekonywał, że autentyczna odnowa liturgiczna powinna jednocześnie zachowywać ciągłość z dziedzictwem Kościoła i sprzyjać czynnemu uczestnictwu wiernych.
Jak wynika z wywiadu, kardynał zasugerował, że za obecnego pontyfikatu wydaje się panować większa otwartość na starszą formę Mszy św., choć nie przytoczył na poparcie tej oceny żadnego konkretnego dokumentu ani decyzji Stolicy Apostolskiej.
Warto zauważyć, że kard. Gracias nie odniósł się do Traditionis custodes, motu proprio papieża Franciszka z 2021 r., które znacznie ograniczyło celebrowanie tradycyjnej Mszy łacińskiej na całym świecie. Nie wspomniał też o kilku niedawnych wydarzeniach, które świadczą o utrzymującej się ostrożności władz watykańskich wobec tradycjonalistycznych ruchów liturgicznych.
Do najbardziej znaczących z nich należała decyzja o odmówieniu tradycyjnej pielgrzymce Ad Petri Sedem zgody na celebrowanie tradycyjnej Mszy łacińskiej w Bazylice św. Piotra. Prośby o przywrócenie tam tej celebracji zostały podobno dwukrotnie odrzucone przez Sekretariat Stanu.
Ponadto w niedawnym komunikacie Dykasteria do spraw Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów miała ostrzec przed formami aktywizmu liturgicznego, które mogą sprzyjać ideologicznemu ekstremizmowi we wspólnotach katolickich. Dokument zwracał uwagę na obawy związane z grupami silnie utożsamianymi z takimi praktykami jak przyjmowanie Komunii Świętej na klęcząco, przyjmowanie Komunii do ust oraz noszenie mantylek.
Kolejne wydarzenie miało miejsce 30 października, kiedy papież Leon XIV mianował salezjankę s. Elenę Massimi podsekretarzem Sekretariatu Generalnego Synodu. S. Massimi jest liturgistką, która wkrótce po publikacji Traditionis custodes w 2022 r. publicznie przyjęła ten dokument z zadowoleniem, co wielu obserwatorów odczytało jako poparcie dla ograniczeń wprowadzonych za pontyfikatu papieża Franciszka.
Poza sprawami liturgicznymi wywiad objął szeroki wachlarz tematów związanych z życiem Kościoła w Azji i przyszłym kierunkiem rozwoju wspólnoty katolickiej.
Kard. Gracias, który wcześniej w tym roku był specjalnym wysłannikiem papieża Franciszka na zgromadzenie plenarne Federacji Konferencji Episkopatów Azji w Dżakarcie, określił synodalność jako jeden z najważniejszych wkładów Kościoła we współczesny świat. Przekonywał, że zasady słuchania, dialogu i wspólnego rozeznawania, wpisane w proces synodalny, mają znaczenie nie tylko dla struktur kościelnych, lecz także dla instytucji politycznych i demokratycznych.
Kardynał wysoko ocenił również nadzwyczajny konsystorz kardynałów, który odbył się w Rzymie pod koniec czerwca, nazywając go cenną okazją do owocnej wymiany myśli i wzajemnego słuchania wśród najwyższych przedstawicieli Kościoła.
Przechodząc do sytuacji w Indiach, kard. Gracias zwrócił uwagę na wyzwania, przed którymi stoi chrześcijańska mniejszość w tym kraju. Chrześcijanie stanowią około 2,3 proc. ludności Indii, a katolicy około 1,8 proc. Mówił o presji społecznej, przypadkach przemocy i przepisach, które określił jako nieprzychylne wspólnocie chrześcijańskiej.
Wskazał również na ograniczenia dotyczące chrztu dorosłych w niektórych regionach i zauważył, że dyskryminacja kastowa nadal dotyka wielu chrześcijan. Szczególnie podkreślił trudności, z jakimi mierzą się konwertyci spośród dalitów, którzy po przyjęciu chrześcijaństwa mogą utracić dostęp do niektórych form ochrony prawnej i świadczeń.
Mimo szybkiego rozwoju wspólnot ewangelikalnych i zielonoświątkowych w niektórych częściach Indii kard. Gracias powiedział, że nie postrzega ich ekspansji jako zagrożenia dla Kościoła katolickiego. Przekonywał natomiast, że odpowiedź Kościoła powinna być zakorzeniona w świętości, ewangelizacji i odnowionym zaangażowaniu misyjnym.
Kardynał wyraził także optymizm co do perspektywy papieskiej wizyty w Indiach. Według kard. Graciasa papież Leon XIV już dał do zrozumienia, że pragnie odwiedzić ten kraj. Jak powiedział, taka wizyta mogłaby stać się źródłem duchowej odnowy dla indyjskich katolików. Wcześniej papież Franciszek również liczył na odwiedzenie Indii, jednak rozmowy nigdy nie zakończyły się ostatecznym porozumieniem z władzami państwowymi.
Kard. Gracias ukończył 80 lat 24 grudnia 2024 r. i tym samym utracił prawo udziału w przyszłym konklawe. W styczniu 2025 r. papież Franciszek przyjął jego rezygnację z urzędu arcybiskupa Bombaju, co zamknęło okres posługi, dzięki któremu kardynał był jednym z najbardziej wpływowych głosów poprzedniego pontyfikatu.
Na tym tle jego najnowsze wypowiedzi mają szczególne znaczenie. Stwierdzenie kard. Graciasa – wysokiego rangą hierarchy od dawna kojarzonego z papieżem Franciszkiem i programem reform posoborowego Kościoła – że tradycyjna Msza łacińska nie powinna być zakazywana, o ile pozostaje wierna nauczaniu Soboru Watykańskiego II, wnosi wyważoną perspektywę w trwające napięcia wokół przyszłości życia liturgicznego Kościoła katolickiego.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów Infovaticana
