Europejska konferencja w Austrii: przyszłość synodalności w Europie opiera się na chrzcie, słuchaniu i współodpowiedzialności w Kościele.
Redakcja (17 września 2026, Gaudium Press ) Szerokie spotkanie poświęcone przyszłości synodalności w Europie zakończyło się apelem o ponowne skupienie uwagi Kościoła katolickiego na chrzcie, głębszym słuchaniu, mocniejszych relacjach i nowej kulturze przywództwa. Na zakończenie trzydniowej konferencji teolog Klara-Antonia Csiszar zaproponowała powołanie „Europejskiego Forum Kościelnego na rzecz Rozeznawania Znaków Czasu” — platformy, która miałaby łączyć doświadczenia Kościołów lokalnych na całym kontynencie i rozwijać nowe formy współpracy synodalnej.
Konferencja pod tytułem Shaping Synodality in Europe („Kształtowanie synodalności w Europie”) zgromadziła 187 uczestników z 31 krajów w Schloss Puchberg, ośrodku edukacyjnym w pobliżu Wels w Austrii. Przedstawiciele przybyli z całej Europy — od Portugalii i Islandii po Ukrainę — co odzwierciedlało ogólnokontynentalny zasięg rozmów.
Wydarzenie zorganizował Katolicki Uniwersytet Prywatny w Linzu pod patronatem Rady Konferencji Episkopatów Europy (CCEE). Było ono zarazem forum duchowym i teologicznym. Uczestnicy analizowali procesy społeczne w świetle Ewangelii, zastanawiając się jednocześnie, w jaki sposób synodalność może kształtować przyszłą misję Kościoła na kontynencie.
Metoda synodalna: modlitwa i dialog u korzeni synodalności w Europie
Osią spotkania była metoda „rozmowy w Duchu Świętym” — ten sam sposób rozeznawania, którego użyto podczas Synodu o synodalności. Pracując w 21 grupach stołowych, uczestnicy prowadzili ustrukturyzowane rozmowy, w których pierwszeństwo miało słuchanie, osobiste doświadczenie i refleksja duchowa.
Każdy dzień rozpoczynał się i kończył modlitwą oraz celebracjami liturgicznymi, co podkreślało duchowy wymiar konferencji. Końcowemu nabożeństwu przewodniczył brat Mateusz, przeor Wspólnoty z Taizé.
Taka formuła zachęcała uczestników nie tylko do wymiany myśli, lecz także do wspólnego namysłu nad doświadczeniami i wyzwaniami Kościołów lokalnych w całej Europie.
Sekularyzacja, migracja i nowe znaki nadziei
W programie znalazło się kilka teologicznych wykładów zasadniczych, poświęconych zmieniającym się realiom, w jakich żyje dziś chrześcijaństwo w Europie.
Praski teolog Tomáš Halík określił sekularyzację jako zjawisko złożone i ambiwalentne. Przyznając, że osłabiła ona wpływ Kościoła i przekaz wiary, argumentował zarazem, iż sprzyjała wolności sumienia i rozluźniła historyczne związki religii z władzą polityczną. W jego ujęciu utrata społecznych przywilejów mogłaby stać się dla Kościoła szansą na oczyszczenie i drogą ku bardziej dialogicznej obecności w coraz bardziej pluralistycznych społeczeństwach. Była to jego teologiczna interpretacja, przedstawiona w dyskusji, a nie stanowisko nauczania Kościoła.
Teolog pastoralna Gabriele Eder-Cakl wskazała na praktyczne odpowiedzi, jakie rodzą się w Kościołach europejskich. Odwołując się do przykładów z wielu krajów, mówiła o inicjatywach dotyczących migracji, relacji ekumenicznych, kultury cyfrowej oraz rosnącej liczby młodych ludzi proszących o chrzest.
Trzeciego dnia konferencji jezuita Christoph Theobald podkreślił równą godność wszystkich ochrzczonych jako teologiczny fundament współodpowiedzialności w Kościele synodalnym. Kanonistka Myriam Wijlens analizowała, jak ta godność chrzcielna powinna — jej zdaniem — znaleźć odzwierciedlenie w zarządzaniu, przywództwie i podejmowaniu decyzji. Zauważyła również, że obowiązujące prawo kanoniczne już dziś zawiera przepisy umożliwiające szerszy udział wiernych świeckich i kobiet w strukturach kierowania Kościołem.
Chrzest w centrum synodalności w Europie
Zdaniem Klary-Antonii Csiszar sprawozdania grup stołowych ujawniły szeroki konsens wokół kilku priorytetów, które mogłyby stać się podstawą europejskiej mapy drogowej synodalności.
W centrum znalazł się chrzest jako wspólne źródło godności i odpowiedzialności wszystkich członków Kościoła. Podsumowując dyskusje, Csiszar postawiła uczestnikom krytyczne pytanie: jeśli chrzest jest najwyższym źródłem chrześcijańskiej tożsamości, dlaczego tak często ma on tak niewielki widoczny wpływ na życie Kościoła?
Rozmowy odzwierciedlały pragnienie wyjścia poza rozważania teoretyczne i poszukiwania sposobów, w jakie równość wynikająca z chrztu — jak ujmowali to uczestnicy — mogłaby znaleźć praktyczny wyraz w strukturach Kościoła, posłudze i podejmowaniu decyzji.
Wyzwanie słuchania
Kolejnym dominującym wątkiem konferencji było słuchanie.
Uczestnicy podkreślali, że Kościół powinien uważniej wsłuchiwać się w troski, doświadczenia i realia ludzi, którym służy. Dla wielu obecnych słuchanie nie jest jedynie techniką duszpasterską, lecz cechą wyróżniającą życie synodalne.
„Słuchać znaczy pozwolić sobie przerwać” — powiedziała Csiszar, akcentując otwartość na punkty widzenia, które mogą kwestionować dotychczasowe założenia lub praktyki.
W dyskusjach wskazywano także na gościnność, towarzyszenie i duszpasterską bliskość jako istotne wymiary misji Kościoła. Mimo szybkich przemian społecznych uczestnicy potwierdzili znaczenie parafii jako miejsc, w których człowiek może znaleźć uznanie, przynależność i zaufanie.
Wobec „ran Europy”
Znaczną część obrad poświęcono temu, co uczestnicy nazwali „ranami Europy”.
Zaliczono do nich wojnę, wysiedlenia, polaryzację, samotność, nadużycia i religijną alienację. Wobec tych realiów uczestnicy rozpoznali powszechną tęsknotę za pokojem, wspólnotą, godnością, sprawiedliwością i nadzieją.
Mocno wybrzmiał temat ludzi młodych. Zamiast postrzegać ich jedynie jako adresatów inicjatyw duszpasterskich, uczestnicy podkreślali ich czynną rolę w kształtowaniu przyszłości Kościoła. Opisywano młodych jako wierzących, poszukujących i obdarowanych, zdolnych do brania odpowiedzialności i realnego wkładu w życie Kościoła.
Przywództwo i odpowiedzialność na nowo
Najmocniej postulaty reform wybrzmiały w odniesieniu do przywództwa i zarządzania.
Sprawozdania grup stołowych opowiadały się za jaśniejszymi procedurami konsultacji, dzielenia odpowiedzialności, podejmowania decyzji i rozliczalności. Uczestnicy podkreślali, że autentyczne uczestnictwo wymaga struktur pozwalających na realne zaangażowanie szerszych kręgów Kościoła.
Csiszar przekonywała, że urzędy w Kościele należy rozumieć przede wszystkim jako służbę, a nie jako własność.
Zgodnie z przebiegiem dyskusji przywództwo ma służyć jedności, wspierać wspólnotowe rozeznawanie i prowadzić naprzód misję Kościoła. Aby zachęcić do nowych rozwiązań, uczestnicy zaproponowali kilka inicjatyw pilotażowych, w tym programy coachingu powołaniowego, towarzyszenie biskupom i osobom kierującym wspólnotami oraz tworzenie akademii powołań.
Ku 2028 rokowi: mapa drogowa synodalności w Europie
Wyniki konferencji wejdą teraz w nowy etap oceny. Grupa Badawcza ds. Synodalności oraz europejski zespół roboczy będą dalej analizować dyskusje i syntetyzować rekomendacje.
Sprawozdania grup stołowych zostaną przekazane Prezydium CCEE i rozesłane uczestnikom. Powstająca mapa drogowa ma zasilić szersze konsultacje europejskie prowadzące do zgromadzenia Synodu na poziomie Kościoła powszechnego w 2028 roku.
Organizatorzy rozważają również sympozjum kontynuacyjne w 2027 roku w Louvain-la-Neuve w Belgii.
W konferencji wzięli udział wysocy przedstawiciele CCEE, w tym przewodniczący abp Gintaras Grušas oraz wiceprzewodniczący kard. Ladislav Nemet i kard. Jean-Claude Hollerich. Ich obecność podkreśliła wagę spotkania w momencie, gdy Kościoły Europy szukają sposobów przełożenia zasad synodalności na konkretną praktykę duszpasterską.
Rozmowy w Wels ukazały Kościół zmagający się z głębokimi wyzwaniami społecznymi i eklezjalnymi, a zarazem szukający nowych dróg uczestnictwa, odpowiedzialności i misji. Dla uczestników droga naprzód wiedzie przez powrót do tożsamości chrzcielnej, zaangażowanie w prawdziwe słuchanie i odnowione rozumienie przywództwa jako służby
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów Vatican News
