Parlament zatwierdził poprawkę do konstytucji Szwecji, która od stycznia 2027 r. uznaje aborcję za prawo podstawowe.
Redakcja (20 listopada 2026, Gaudium Press) Parlament ostatecznie zatwierdził poprawkę do konstytucji Szwecji, która formalnie ustanawia aborcję jako prawo podstawowe i wolność w ramach ustrojowych tego kraju. Tym samym zakończył się proces legislacyjny, który wymagał zgody dwóch kolejnych parlamentów, rozdzielonych wyborami powszechnymi.
Riksdag ostatecznie przyjął tę zmianę 11 listopada, a wejdzie ona w życie 1 stycznia 2027 r. W głosowaniu końcowym poprawka uzyskała wyraźną większość: za głosowało 292 posłów, przeciw 51, a sześciu wstrzymało się od głosu.
Poprawka zmienia regeringsformen, jedną z ustaw zasadniczych Szwecji. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 13 rozdziału drugiego będzie stanowił: „Każda osoba w ciąży ma prawo do przerwania ciąży zgodnie z przepisami określonymi w ustawie”.
Zmiana konstytucji Szwecji przeprowadzona w szczególnym trybie
Ponieważ chodziło o zmianę konstytucji, szwedzkie prawo wymagało bardziej rygorystycznej procedury niż w przypadku zwykłych ustaw.
Projekt został wstępnie przyjęty 20 maja 2026 r. Po wyborach powszechnych, które odbyły się 13 września, nowo wybrany parlament musiał ponownie zagłosować nad tym samym tekstem, zanim mógł on stać się częścią konstytucji Szwecji. Głosowanie z 11 listopada zakończyło ten proces i przesądziło o przyjęciu poprawki.
Reforma oznacza, że aborcja zostanie teraz wprost uznana w szwedzkim porządku konstytucyjnym, co zapewni jej ochronę prawną na najwyższym poziomie prawa krajowego.
Aborcja jako część szerszego pakietu zmian w konstytucji Szwecji
Przepis dotyczący aborcji nie był przedmiotem odrębnej debaty ani osobnego głosowania. Stanowił natomiast element szerszego pakietu reform konstytucyjnych, obejmującego trzy odrębne zagadnienia.
Oprócz uznania aborcji za prawo konstytucyjne ustawa upoważnia parlament do uchwalania przepisów umożliwiających w określonych okolicznościach odebranie szwedzkiego obywatelstwa osobom o podwójnym obywatelstwie, w tym w przypadkach, gdy obywatelstwo zostało uzyskane w sposób nieprawidłowy lub gdy dana osoba popełniła przestępstwa uznane za szkodliwe dla żywotnych interesów państwa.
Pakiet dopuszcza również ustawowe ograniczenia wolności zrzeszania się w odniesieniu do organizacji zaangażowanych w poważną działalność przestępczą prowadzoną w celu osiągnięcia zysku lub innej nienależnej korzyści.
Ponieważ wszystkie trzy propozycje połączono w jeden pakiet legislacyjny, parlamentarzyści nie mogli głosować oddzielnie nad każdą z nich. Posłowie musieli zatem przyjąć lub odrzucić cały pakiet reform w całości.
Stanowiska partii odzwierciedlały szersze zastrzeżenia konstytucyjne
Według rozkładu głosów w parlamencie projekt poparli Socjaldemokraci, Umiarkowani, Szwedzcy Demokraci, Partia Centrum, Chrześcijańscy Demokraci oraz Liberałowie.
Przeciw opowiedziały się Partia Lewicy i Partia Zielonych, które domagały się odrzucenia projektu, choć z powodów wykraczających poza sam przepis dotyczący aborcji.
Partia Lewicy sprzeciwiła się tym elementom pakietu, które dotyczą ograniczeń wobec osób nieposiadających szwedzkiego obywatelstwa, Zieloni natomiast skrytykowali decyzję o połączeniu trzech niezwiązanych ze sobą kwestii konstytucyjnych w jednym głosowaniu, argumentując, że powinny one zostać rozpatrzone oddzielnie.
Zakres prawa nadal określają zwykłe ustawy
Choć aborcja zostanie teraz uznana na poziomie konstytucyjnym, poprawka pozostawia praktyczne uregulowanie tej kwestii zwykłemu ustawodawstwu.
Tekst konstytucji wyraźnie stanowi, że prawo to jest wykonywane zgodnie z przepisami określonymi w ustawie. W rezultacie szczegółowe ramy prawne dotyczące aborcji, w tym warunki i terminy, nadal będą określane przez ustawy, które można zmienić zwykłą większością głosów w parlamencie.
Zwolennicy reformy przekonują, że poprawka zapewnia aborcji uznanie konstytucyjne, a jednocześnie zachowuje obowiązujące ramy ustawowe, w których stosuje się praktyczne regulacje.
W trakcie debaty parlamentarnej poseł Chrześcijańskich Demokratów Hans Eklind utrzymywał, że obecnie żadna partia reprezentowana w parlamencie nie dąży do zmiany obowiązującego w Szwecji prawa aborcyjnego.
Szwecja dołącza do rosnącego trendu w Europie
Po przyjęciu poprawki Szwecja dołącza do niewielkiej, ale rosnącej grupy państw europejskich, które nadały aborcji rangę konstytucyjną.
Francja i Luksemburg już wcześniej wprowadziły do swoich konstytucji ochronę aborcji, a decyzja Szwecji jest kolejnym przykładem przenoszenia tej kwestii ze zwykłego ustawodawstwa do sfery praw konstytucyjnych.
Sprawa przyciągnęła uwagę także poza granicami Szwecji. Kwestia wpisania aborcji do konstytucji powróciła w Hiszpanii, gdzie premier Pedro Sánchez podczas niedawnego wydarzenia kampanii wyborczej w Tarragonie zobowiązał się do zabiegania o konstytucyjną ochronę aborcji.
Szwedzka reforma stanowi zatem nie tylko istotną zmianę w porządku konstytucyjnym tego kraju, lecz także element szerszej europejskiej debaty na temat statusu prawnego i konstytucyjnej ochrony prawa do aborcji.
Gdy poprawka wejdzie w życie 1 stycznia 2027 r., Szwecja formalnie uzna aborcję za jedno z praw chronionych przez jedną ze swoich ustaw zasadniczych. Będzie to jedna z najdonioślejszych zmian konstytucyjnych przyjętych przez szwedzki parlament w ostatnich latach.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów Infovaticana























