Przemoc, współczesne niewolnictwo i handel ludźmi w Afryce: katoliccy bibliści wzywają do wspólnego działania w obronie godności każdego człowieka.
Redakcja (8 września 2026, Gaudium Press ) Katoliccy bibliści z Afryki wystąpili ze stanowczym apelem o wspólne działanie, które ma powstrzymać przemoc, współczesne niewolnictwo i handel ludźmi na całym kontynencie. Podkreślili przy tym, że każdy człowiek ma przyrodzoną i nienaruszalną godność, zakorzenioną w tym, że został stworzony na obraz i podobieństwo Boże.
Apel ogłoszono na zakończenie XXII kongresu Panafrykańskiego Stowarzyszenia Egzegetów Katolickich (APECA), zwoływanego co dwa lata. Obrady odbyły się w Centrum im. Jana Pawła I w Kodjoboué w Bonoua, na terenie diecezji Grand-Bassam na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Zgromadziły one około czterdziestu afrykańskich egzegetów i biblistów na tygodniu refleksji nad biblijnymi podstawami godności człowieka oraz nad wyzwaniami, jakie rodzi jej nieustanne naruszanie w całej Afryce.
Kongres, obradujący pod hasłem „Biblia i godność człowieka: przemoc, niewolnictwo i handel ludźmi”, skupił się na związku między Pismem Świętym a najbardziej naglącymi problemami społecznymi kontynentu. W dokumencie końcowym uczestnicy stwierdzili, że rozważali trwałe realia przemocy, zniewolenia i handlu ludźmi, które nadal dotykają milionów osób na całym świecie, a w Afryce pociągają za sobą szczególnie poważne skutki.
Bibliści zauważyli, że zagrożenia godności człowieka wykraczają daleko poza handel ludźmi i niewolnictwo. W dyskusjach podejmowano kwestie konfliktów zbrojnych, dyskryminacji, wykluczenia społecznego, ucisku ekonomicznego oraz innych form przemocy, które podkopują rozwój człowieka w społeczeństwach afrykańskich.
Odwołując się zarówno do Starego, jak i Nowego Testamentu, członkowie APECA potwierdzili to, co nazwali centralnym przekonaniem biblijnym: każdy człowiek jest stworzony na obraz Boży i dlatego posiada niezbywalną godność. Przekonanie to — jak przekonywali — powinno kształtować odpowiedź społeczeństw wobec osób i wspólnot, których prawa i godność są zagrożone.
Szczególną troskę wyrażono wobec kobiet, dzieci, migrantów, uchodźców i grup dotkniętych ubóstwem. Zdaniem biblistów te właśnie środowiska są nieproporcjonalnie narażone na wyzysk, nadużycia, wykluczenie i przemoc, co czyni je szczególnie podatnymi na współczesne formy handlu ludźmi i zniewolenia.
Uczestnicy podkreślili, że biblijna wizja godności człowieka nie może pozostać zamknięta w studiach akademickich. Powinna ona natomiast — jak stwierdzili — inspirować konkretne działania na rzecz ochrony tych, których prawa są łamane, a człowieczeństwo lekceważone. Orędzie biblijne określili jako z gruntu orędzie wyzwolenia i wolności, zdolne zakwestionować współczesne formy wyzysku, a zarazem przywrócić nadzieję ofiarom i zachęcić do budowania wspólnot, w których życie jest chronione, a godność szanowana.
Członkowie APECA zobowiązali się także, że ich badania i praca duszpasterska będą bardziej bezpośrednio odpowiadać na afrykańskie realia społeczne. Zapowiedzieli, że oddadzą swoją pracę naukową, nauczanie, przepowiadanie i posługę duszpasterską w służbę sprawiedliwości, pokoju, pojednania i poszanowania godności człowieka.
Zobowiązanie to odzwierciedla szerszą wizję biblistyki jako siły służącej nie tylko głębszemu rozumieniu Pisma Świętego, lecz także przemianie społecznej. Refleksja teologiczna — przekonywali uczestnicy — musi wnosić wkład w zmienianie rzeczywistych warunków, które zagrażają godności człowieka na całym kontynencie.
Uznając skalę i złożoność zjawisk, jakimi są przemoc, handel ludźmi i wyzysk, stowarzyszenie wezwało do ściślejszej współpracy instytucji kościelnych, placówek edukacyjnych, rządów, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, rodzin i innych zainteresowanych podmiotów. Taka współpraca jest — jak stwierdzono — nieodzowna w zwalczaniu odczłowieczenia we wszystkich jego postaciach.
Kongres zakończył się wizją Afryki, w której panują sprawiedliwość i pokój, a systemy utrwalające korupcję, przemoc, wyzysk, niewolnictwo i handel ludźmi zostają przezwyciężone. Uczestnicy wyrazili nadzieję na społeczeństwa, w których każdy człowiek jest szanowany i chroniony.
Rozważając rozwój Afryki, bibliści przypomnieli o wieloletnim wkładzie chrześcijan w oświatę, opiekę zdrowotną, budowanie pokoju, działalność społeczną i promowanie sprawiedliwości. Wyrazili nadzieję, że dzieła te będą nadal umacniać społeczne, moralne i duchowe fundamenty kontynentu, chroniąc zarazem godność osoby ludzkiej.
Znaczna część kongresu dotyczyła roli młodych ludzi, których uczestnicy nazwali jednym z największych bogactw Afryki. Bibliści podkreślali, że młodzieży nie należy postrzegać wyłącznie jako przyszłych przywódców — potrzebne są większe inwestycje w jej formację i czynny udział w życiu społecznym już dziś.
Zachęcili młodych Afrykanów do głębokiego obcowania z Pismem Świętym jako źródłem mądrości, formacji moralnej, inspiracji i nadziei — zwłaszcza poprzez przykład postaci biblijnych i życie Jezusa Chrystusa. Wyrazili przekonanie, że taka formacja może pomóc wychować pokolenie uczciwych przywódców, ludzi pokoju, innowatorów i sprawców pozytywnych przemian społecznych.
Nacisk na młodzież pada w czasie, gdy młodzi Afrykanie zmagają się z rozległymi trudnościami: przemocą, bezrobociem, presją migracyjną, wyzyskiem i innymi formami bezbronności. Zdaniem uczestników głębsze spotkanie z Pismem Świętym może dać moralne i duchowe fundamenty konieczne do tego, by młodzi rzeczywiście przyczyniali się do przemiany swoich wspólnot.
Członkowie APECA powiązali swoje wnioski z niedawnym nauczaniem papieża Leona XIV o godności człowieka oraz o współczesnych wyzwaniach społecznych i technologicznych. Przypomnieli w szczególności stwierdzenie papieża, że handel ludźmi stanowi współczesną formę naruszenia godności człowieka.
Bibliści przekonywali, że utrzymywanie się handlu ludźmi i wyzysku wymaga skoordynowanej odpowiedzi ze strony zarówno władz religijnych, jak i cywilnych. Dlatego wezwali pasterzy Kościoła, wspólnoty religijne, wychowawców, decydentów, organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz podmioty polityczne, społeczne i kulturalne do ściślejszej współpracy dla dobra wspólnego.
Według stowarzyszenia promowanie godności człowieka, sprawiedliwości, pokoju i zrównoważonego rozwoju wymaga współpracy, dialogu i wspólnego poczucia odpowiedzialności. Uczestnicy zaapelowali do ludzi dobrej woli w Afryce i poza nią, by bronili tych, których godność została naruszona, a których cierpienie często pozostaje niedostrzeżone.
Bibliści wezwali dalej osoby i instytucje, by stawały się rzecznikami tych, których głos zagłuszyły przemoc, ubóstwo i wyzysk. Potwierdzili zobowiązanie APECA, by biblistyka pozostawała w służbie zarówno Kościoła, jak i społeczeństwa, wnosząc wkład w bardziej sprawiedliwą i ludzką przyszłość.
Na zakończenie kongresu bibliści wyrazili nadzieję, że słowo Boże będzie nadal inspirować obronę godności człowieka i walkę, która przezwycięży przemoc, zniewolenie i handel ludźmi w całej Afryce.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów ACI Africa
