Sanktuarium w Lourdes zakryje wszystkie mozaiki Marka Rupnika przed wizytą papieża Leona XIV, powołując się na szacunek dla ofiar nadużyć i potrzebę dalszej refleksji.
Redakcja (21 sierpnia 2026, Gaudium Press ) Sanktuarium Matki Bożej z Lourdes we Francji zakryje wszystkie mozaiki Marka Rupnika — byłego jezuity, kapłana i artysty — przed wizytą papieża Leona XIV w przyszłym miesiącu. To najdalej idące działanie, jakie to miejsce pielgrzymkowe podjęło dotąd w odpowiedzi na nieustające oskarżenia o nadużycia kierowane wobec słoweńskiego duchownego.
Bp Jean-Marc Micas z diecezji Tarbes i Lourdes ogłosił 20 sierpnia, że każde dzieło Rupnika umieszczone na fasadzie bazyliki Matki Bożej Różańcowej zostanie zakryte i ozdobione na nowo. Jak wyjaśnił biskup, decyzję podjęto z szacunku dla ofiar nadużyć; wyraża ona również troskę sanktuarium o to, by Lourdes pozostało miejscem uzdrowienia i przyjęcia dla tych, którzy doznali krzywdy.
Decyzja przychodzi zaledwie kilka tygodni przed zaplanowaną na 26–27 września wizytą papieża Leona XIV we Francji, w której Lourdes ma być jednym z głównych punktów podróży. Duża widoczność mozaik Rupnika budziła obawy, ponieważ dzieła te mogłyby stanowić tło najważniejszych papieskich wydarzeń, w tym procesji różańcowej i innych publicznych ceremonii w tym znanym na całym świecie maryjnym sanktuarium pielgrzymkowym.
Biuro prasowe w Lourdes potwierdziło tę decyzję, choć nie podano jeszcze szczegółów dotyczących sposobu i terminu zakrycia mozaik.
Mozaiki, umieszczone na neogotyckiej fasadzie dolnej bazyliki pod koniec 2007 roku, stały się przedmiotem narastającego sporu w Kościele katolickim z powodu poważnych oskarżeń wobec ich twórcy. Rupnikowi zarzuca się nadużycia duchowe, psychiczne i seksualne wobec wielu zakonnic. W czerwcu 2023 roku został wydalony z Towarzystwa Jezusowego, a obecnie toczy się przeciwko niemu proces kanoniczny w watykańskiej Dykasterii Nauki Wiary.
Dla bp. Micasa sprawa wykracza poza artystyczne znaczenie mozaik. Podkreślił, że Lourdes musi stawiać na pierwszym miejscu tych, którzy szukają pocieszenia i uzdrowienia, w szczególności ofiary wykorzystywania i przemocy seksualnej. Biskup powiedział, że ludzie zranieni i cierpiący muszą pozostać w centrum misji sanktuarium.
Biskup Lourdes podejmował w ciągu ostatnich dwóch lat kolejne, stopniowe kroki w sprawie dzieł Rupnika. W maju 2023 roku ustanowił komisję, która miała ocenić przyszłość mozaik. Od lipca 2024 roku dzieła te przestały być podświetlane podczas wieczornych iluminacji i procesji ze świecami. W czasie Jubileuszu Nadziei w 2025 roku zakryto centralne drzwi dolnej bazyliki, na których również znajdują się projekty Rupnika. Największe mozaiki, w tym przedstawienia tajemnic światła różańca, pozostawały jednak widoczne aż do teraz.
Najnowsza decyzja znacznie rozszerza te działania. Bp Micas oświadczył, że mozaiki pozostaną zakryte także po pielgrzymce papieża Leona i że rozpocznie się nowy etap konsultacji. Istniejąca komisja zostanie poszerzona o artystów i teologów, którzy pomogą określić długofalową przyszłość fasady bazyliki.
Spór wokół Rupnika sięga daleko poza Lourdes. W ciągu swojej kariery kapłan-artysta i jego pracownia wykonali dzieła dla ponad 200 obiektów liturgicznych na całym świecie. Jego mozaiki można znaleźć w znanych miejscach katolickich, m.in. w sanktuarium w Fatimie w Portugalii, w budynkach watykańskich, w Narodowym Sanktuarium św. Jana Pawła II w Waszyngtonie oraz przy grobie św. Pio z Pietrelciny, znanego powszechnie jako Ojciec Pio.
W miarę jak oskarżenia wobec Rupnika zyskiwały szerszy rozgłos, instytucje katolickie stawały przed coraz większą presją w kwestii tego, czy zachować, usunąć czy zakryć jego prace. W 2024 roku Rycerze Kolumba zakryli mozaiki Rupnika w kaplicach Narodowego Sanktuarium św. Jana Pawła II w Waszyngtonie oraz w siedzibie organizacji w New Haven w stanie Connecticut. Uznano to wówczas za jedną z najmocniejszych publicznych reakcji dużej organizacji katolickiej na kontrowersje wokół byłego jezuity.
Oczekuje się, że temat ten pozostanie częścią szerszej debaty także podczas wizyty papieża Leona we Francji. Watykan nie zapowiedział, by papież miał odnosić się do stanu procesu kanonicznego Rupnika, poinformował jednak, że podczas podróży spotka się prywatnie z ofiarami nadużyć. Spotkanie to podkreśla nieustającą wagę odpowiedzialności, troski o ofiary i uzdrowienia w Kościele, który staje w obliczu dziedzictwa skandali nadużyć.
Zakrywając mozaiki Marka Rupnika w Lourdes, przedstawiciele Kościoła dają wyraz odnowionemu nacisku na potrzeby ofiar, otwierając jednocześnie szerszą dyskusję o tym, jak przestrzenie sakralne powinny reagować, gdy dzieła sztuki zostają nierozerwalnie powiązane z oskarżeniami o nadużycia wobec ich twórców.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów EWTN News
