Niezależna filipińska Komisja Prawdy otwiera pierwsze przesłuchanie w sprawie zabójstw z wojny narkotykowej Duterte, wysłuchując zeznań i dowodów kryminalistycznych.
Redakcja (14 sierpnia 2026, Gaudium Press ) Nowo utworzona niezależna Komisja Prawdy, badająca pozasądowe zabójstwa powiązane z antynarkotykową kampanią byłego prezydenta Rodrigo Duterte rozpoczęła swoje pierwsze publiczne przesłuchanie, co stanowi znaczący krok w wysiłkach na rzecz udokumentowania domniemanych nadużyć oraz dążenia do prawdy i pojednania dla ofiar i ich rodzin.
Inauguracyjne przesłuchanie obywatelskiej Komisji Prawdy i Pojednania odbyło się 14 sierpnia w Katolickim Centrum im. Piusa XII w Manili. Zorganizowane z inicjatywy filipińskiego kardynała Pabla Virgilia Davida, obrady były również transmitowane na żywo za pośrednictwem Facebooka i YouTube’a, umożliwiając szerszy publiczny dostęp do zeznań i dowodów.
Pięcioosobowej komisji przewodniczy Raul Pangalangan, były sędzia Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK). Przesłuchanie odbywa się w czasie, gdy Duterte stoi w obliczu sprawy o domniemane zbrodnie przeciwko ludzkości przed MTK, który wcześniej nakazał jego aresztowanie.
Pierwsza sesja komisji skupiła się na sprawie Raymarta Siapo, 19-letniego niepełnosprawnego nastolatka, który został rzekomo uprowadzony i zabity w Navotas City w marcu 2017 roku, w szczytowym okresie rządowej kampanii antynarkotykowej.
Urodzony z wrodzoną obustronną stopą końsko-szpotawą, Siapo miał znaczne ograniczenia fizyczne, które — jak twierdzą członkowie rodziny i śledczy — uniemożliwiały mu ucieczkę lub obronę. Jego przypadek przedstawiono jako przykład domniemanych nieprawidłowości w oficjalnych dochodzeniach oraz bezbronności wielu osób uwikłanych w rozprawę z narkotykami.
Zeznając przed komisją, matka Siapo, Luzviminda Siapo, opowiedziała, jak dowiedziała się o śmierci syna, pracując jako pomoc domowa w Kuwejcie. Powiedziała, że Raymart został początkowo wezwany do miejscowej świetlicy wiejskiej z powodu drobnego sąsiedzkiego sporu dotyczącego zaginionej kury.
Według jej zeznań oficjalne dokumenty zostały później sfałszowane, aby przedstawić jej syna jako handlarza marihuaną wpisanego na lokalną listę osób obserwowanych w związku z narkotykami.
Następnego dnia zamaskowani mężczyźni mieli go zastrzelić.
„Zabili człowieka. Nie okazali żadnej litości” — powiedziała komisarzom Luzviminda Siapo.
„Nie jestem odważna. Ja też boję się śmierci. Ale naprawdę chcę tylko powiedzieć prawdę.”
Podczas przesłuchania przedstawiono również dowody kryminalistyczne zaprezentowane przez dr Raquel Fortun, patolog sądową i członkinię komisji. Fortun wskazała na to, co określiła jako poważne rozbieżności między raportem medyczno-prawnym Filipińskiej Policji Krajowej a wynikami jej własnego badania ekshumowanych szczątków Siapo.
Wśród wskazanych przez nią rozbieżności był oficjalny akt zgonu, który odnotowywał rany postrzałowe głowy, ale nie precyzował rodzaju śmierci, pozostawiając pustą rubrykę, w której zwykle klasyfikuje się zabójstwo.
Fortun zakwestionowała ponadto jakość i rzetelność państwowej sekcji zwłok, zauważając, że niepełnosprawny nastolatek, który wyglądał na wycieńczonego, został mimo to opisany w oficjalnej dokumentacji jako „w pełni rozwinięty, dobrze odżywiony”.
Zwróciła również uwagę na to, co scharakteryzowała jako poważne uchybienia proceduralne w procesie sekcji zwłok. Według Fortun niezwykle wąskie nacięcie czaszki uniemożliwiło standardowe pobranie mózgu oraz utrudniło właściwe zabezpieczenie i zbadanie dowodów balistycznych, które mogłyby pomóc śledczym.
Kardynał David wykorzystał przesłuchanie, aby zwrócić uwagę na to, co opisał jako atmosferę strachu, która ogarnęła wiele ubogich społeczności miejskich podczas kampanii antynarkotykowej.
Przypomniał, że mieszkańcy dzielnicy Siapo początkowo byli zbyt przerażeni, aby wziąć udział w czuwaniu przy zmarłym nastolatku, co ilustruje szerszą atmosferę zniechęcającą rodziny i świadków do publicznego zabierania głosu.
„Społeczeństwo potrzebuje uzdrowienia” — powiedział David.
Kardynał poruszył również kwestię niszczenia dowodów w okresie kampanii antynarkotykowej, wskazując na podejrzane spalenie akt policyjnych.
„Kto zyskuje na niszczeniu dowodów i raportów policyjnych? Skończymy jako społeczeństwo przestępców, jeśli ofiary przemocy nie będą mogły uleczyć głębokich ran, które popychają je ku rozpaczy” — powiedział.
Członek komisji ksiądz Daniel Franklin Pilario skupił się na szerszych pytaniach dotyczących struktury i funkcjonowania kampanii antynarkotykowej. Wskazał na kwestie badane wcześniej podczas dochodzeń legislacyjnych, w tym zarzuty dotyczące systemów zachęt finansowych powiązanych z zabójstwami dokonywanymi przez policję oraz pozornego obierania za cel osób społecznie bezbronnych.
Dyskusja podkreśliła cel komisji, jakim jest badanie nie tylko poszczególnych spraw, lecz także mechanizmów, które mogły umożliwić powszechne nadużycia.
Zamykając przesłuchanie, Pangalangan podkreślił zaangażowanie komisji w ustalenie wiarygodnego faktograficznego zapisu wydarzeń związanych z wojną narkotykową. Zapowiedział, że kolejne formalne przesłuchanie odbędzie się 27 sierpnia.
Sesja zakończyła się ceremonią zapalenia świec ku czci osób, które straciły życie podczas kampanii antynarkotykowej.
Wojna z narkotykami prowadzona przez Duterte doprowadziła do śmierci ponad 12 000 osób, według szacunków przytaczanych przez Human Rights Watch. Gdy Komisja Prawdy i Pojednania rozpoczyna swoją pracę, organizatorzy twierdzą, że jej misją jest zachowanie świadectw, badanie dowodów oraz zapewnienie publicznego forum dla ofiar domagających się odpowiedzialności i uznania ich doświadczeń.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów UCA News
