Strona główna Bliski Wschód Chrześcijanie w Iraku świętują odnowienie kościołów i powrót zabytkowych rękopisów

Chrześcijanie w Iraku świętują odnowienie kościołów i powrót zabytkowych rękopisów

0
13
Klasztor Mar Mattai na zboczu skalistej góry Alfaf w północnym Iraku, otoczony suchymi, porośniętymi krzewami stokami
Zdjęcie ilustracyjne: klasztor Mar Mattai (św. Mateusza) na górze Alfaf w północnym Iraku. Zdjęcie: Mor-mattai, autor: kyselak (praca własna), Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0. Zmniejszone w stosunku do oryginału.

Wspólnoty chrześcijan w Iraku świętują odnowienie kościołów, otwarcie nowej katedry, upamiętnienie męczennika i powrót cennych rękopisów.

Redakcja (20 listopada 2026, Gaudium Press) Dla irackich wspólnot chrześcijańskich lata wojny, prześladowań, przesiedleń i emigracji głęboko zmieniły oblicze życia chrześcijańskiego. Przed inwazją pod wodzą Stanów Zjednoczonych w 2003 r. chrześcijan w Iraku było około dwóch milionów; dziś pozostało ich niewiele ponad jedną trzecią tej liczby, ponieważ konflikty, przemoc na tle wyznaniowym, napięcia etniczne i trudności gospodarcze zmusiły wielu do opuszczenia ojczyzny.

W ostatnich tygodniach seria ważnych wydarzeń dała jednak powody do radości i odnowionej nadziei. Odnowienie i ponowne otwarcie kościołów, otwarcie pierwszej w Iraku katedry koptyjsko-prawosławnej, publiczne upamiętnienie chrześcijańskiego męczennika w Mosulu oraz powrót dawnych rękopisów do macierzystej diecezji uwidoczniły trwałe przywiązanie chrześcijan w Iraku do ich historycznych korzeni.

Odnowienie kościoła św. Tomasza Apostoła w Bagdadzie

Wspólnota chaldejskich katolików w Bagdadzie zgromadziła się niedawno licznie na ponownym poświęceniu kościoła św. Tomasza Apostoła po zakończeniu gruntownej renowacji.

Eucharystii przewodniczył abp Habib Al Naufali, arcybiskup Basry, który reprezentował patriarchę Paulosa III Nonę, przebywającego wówczas z wizytą w Jordanii. Arcybiskupowi asystował proboszcz, ks. Hanna Qallo, a podczas liturgii trzynaścioro dzieci przystąpiło do Pierwszej Komunii Świętej.

W homilii abp Al Naufali pogratulował parafianom wysiłków włożonych w odnowienie kościoła i wyraził uznanie dla wszystkich, którzy przyczynili się do tego, by dom Boży prezentował się godnie. Zachęcił także dzieci, które po raz pierwszy przyjęły Komunię Świętą, oraz ich rodziny, by pozostały wierne Chrystusowi i szły za jego przykładem.

Uroczystość była czymś więcej niż zwieńczeniem prac renowacyjnych. Dla wielu chrześcijan w Iraku ratowanie kościołów zniszczonych przez czas, konflikty i zaniedbania oznacza ocalenie fizycznej obecności chrześcijaństwa w kraju, w którym wspólnoty chrześcijańskie wciąż się kurczą.

Pierwsza katedra koptyjsko-prawosławna w Iraku

Kolejne ważne wydarzenie miało miejsce w Bagdadzie, gdzie uroczyście otwarto katedrę Najświętszej Maryi Panny oraz świętych abba Pawła i abba Antoniego – pierwszą katedrę koptyjsko-prawosławną w Iraku.

W uroczystości wzięli udział przywódcy religijni i przedstawiciele władz, w tym premier Ali Falih Kadhim al-Zaidi oraz bp Antonios, metropolita Jerozolimy i Bliskiego Wschodu, który reprezentował papieża Tawadrosa II. Obecni byli również urzędnicy Urzędu ds. Fundacji Religijnych Wspólnot Chrześcijańskiej, Jazydzkiej i Sabejsko-Mandejskiej oraz przedstawiciele koptyjskiej wspólnoty prawosławnej w Iraku.

Budowę katedry rozpoczęto w 2012 r., kiedy wmurowano kamień węgielny. Opóźnienia sprawiły jednak, że prace ciągnęły się przez wiele lat, a ukończenie i oficjalne otwarcie świątyni nastąpiło czternaście lat później.

Rami Joseph, przewodniczący Urzędu ds. Fundacji Religijnych Wspólnot Chrześcijańskiej, Jazydzkiej i Sabejsko-Mandejskiej, nazwał otwarcie katedry chwilą wielkiej radości i podkreślił zarówno jej wartość architektoniczną, jak i symboliczną. Określił ją jako największy kościół zbudowany w Bagdadzie od czasu powstania państwa irackiego.

Joseph wyraził również nadzieję, że inwestycja może zachęcić chrześcijan, którzy wyemigrowali z kraju, do rozważenia powrotu, widząc w niej dowód poprawy bezpieczeństwa i stabilności w Iraku. Zaznaczył, że otwarcie katedry jest częścią szerszego programu odnowy i przebudowy kościołów, realizowanego we współpracy z władzami państwowymi.

Premier al-Zaidi również podkreślił, że katedra wzbogaca duchowe i kulturowe dziedzictwo Iraku. Zaznaczył, że różnorodność religijna i kulturowa pozostaje źródłem siły irackiego społeczeństwa i ważnym elementem jedności narodowej.

Mosul upamiętnia chrześcijańskiego męczennika

W Mosulu, niegdyś handlowym sercu Iraku, a później ośrodku samozwańczego kalifatu Państwa Islamskiego w latach 2014–2017, chrześcijanie przeżyli kolejne ważne wydarzenie, oddając hołd jednemu z męczenników swojej wspólnoty.

Drodze prowadzącej do syryjsko-prawosławnej katedry Mar Efrema nadano imię ks. Paula Iskandara – kapłana, którego porwanie i zabójstwo w 2006 r. stało się jednym z pierwszych symboli przemocy, która miała spustoszyć chrześcijańską ludność Iraku.

Po zabójstwie ks. Iskandara nastąpiła seria porwań i morderstw wymierzonych w kapłanów, biskupów i osoby duchowne; ich ofiarami padli m.in. abp Paulos Faraj Rahho i ks. Ragheed Ganni. Ataki te wzmogły strach we wspólnotach chrześcijańskich i w znacznym stopniu przyczyniły się do emigracji oraz porzucania domów i majątków.

Według lokalnych źródeł nadanie ulicy imienia ks. Iskandara miało upamiętnić ofiarność, z jaką służył Kościołowi i chrześcijańskiemu ludowi Iraku.

Bp Nicodemus Daoud Sharaf wyjaśnił, że inicjatywa była odpowiedzią na wniosek złożony przez archidiecezję mniej więcej dwa lata wcześniej. Choć zgodę wydał były gubernator Niniwy Najm al-Jubouri, decyzję wprowadzono w życie dopiero niedawno.

Jednocześnie bp Sharaf przestrzegł, że same symboliczne gesty nie wystarczą, by odbudować zaufanie chrześcijan czy zachęcić ich do powrotu do Mosulu. Podkreślił, że jeśli przesiedlone rodziny mają rozważyć powrót, niezbędna pozostaje rzeczywista stabilizacja.

Droga poświęcona ks. Iskandarowi jest drugą w Mosulu, która nosi imię chrześcijańskiego męczennika. Inną ulicę, prowadzącą do chaldejskiego kościoła św. Pawła, nazwano w 2013 r. imieniem abp. Rahho, którego porwanie i zabójstwo również wpisały się w długi okres przemocy, poważnie osłabiający obecność chrześcijan w mieście.

Odzyskiwanie cennego dziedzictwa chrześcijan w Iraku

Obok odnawiania budynków i publicznych upamiętnień iraccy chrześcijanie starają się również odzyskać i zachować swoje dziedzictwo kulturowe i duchowe.

Jednym z najważniejszych wydarzeń ostatniego czasu był zwrot dawnych rękopisów archidiecezji Akry przez mnichów chaldejskiego Zakonu Antoniańskiego św. Ormisdy.

Rękopisy powierzono mnichom w latach 60. XX wieku, w trudnych okolicznościach i w czasie masowych przesiedleń, które dotknęły region. Przez ponad pół wieku zakon przechowywał i chronił kolekcję, uznając ją za nieodłączną część pamięci historycznej i tożsamości Kościoła chaldejskiego.

Oficjalne przekazanie odbyło się w klasztorze pod wezwaniem Sługi Bożego i męczennika Gabriela Danbo w Ankawie, zamieszkanej głównie przez chrześcijan dzielnicy Erbilu w irackim Kurdystanie. W uroczystości uczestniczyli abp Najeeb Michaeel, arcybiskup Mosulu i Akry, opat Samer Soreshow oraz członkowie zakonu.

Rękopisy przebyły długą i skomplikowaną drogę przez kilka klasztorów, m.in. klasztor Matki Bożej od Zasiewów w Alqosh, klasztor św. Jerzego w Mosulu i klasztor św. Antoniego w Bagdadzie, zanim ostatecznie w 2021 r. trafiły do Ankawy, do siedziby zakonu i Scriptorium Syriacum – ośrodka zajmującego się ochroną dziedzictwa rękopisów syryjskich.

Wskutek wielokrotnych przenosin rękopisy z Akry wymieszały się z innymi zbiorami. Konieczna była więc żmudna praca nie tylko nad ich identyfikacją, lecz także nad ich właściwą konserwacją i skatalogowaniem. Mnisi oczyścili dokumenty, odnaleźli rozproszone karty, zdigitalizowali i ponumerowali rękopisy, zrekonstruowali kompletne tomy i przygotowali szczegółowe katalogi.

Jak podał opat Soreshow, pierwotna kolekcja liczyła 97 rękopisów. Zwrócono już 93, a trzy kolejne zidentyfikowano w zdigitalizowanych archiwach Patriarchatu Chaldejskiego. Jednego rękopisu wciąż brakuje.

Nadzieja chrześcijan w Iraku pośród niepewności

Mimo tych budzących otuchę wydarzeń iraccy chrześcijanie wciąż stoją przed poważnymi wyzwaniami. Możliwości zatrudnienia pozostają ograniczone, sytuacja gospodarcza jest trudna, a rosnące koszty życia nadal obciążają rodziny. Utrzymujące się napięcia w regionie, zwłaszcza z udziałem Stanów Zjednoczonych, Izraela i Iranu, przysporzyły nowych niepewności i tak już kruchemu otoczeniu.

Przedstawiciele Kościoła i organizacje katolickie zwracają uwagę, że odbudowa życia chrześcijańskiego wymaga czegoś więcej niż samego odnawiania kościołów. Jeśli rodziny mają pozostać w Iraku, a ci, którzy wyemigrowali, mają wrócić, odbudowane muszą zostać także domy, przedsiębiorstwa i lokalna gospodarka.

Niedawne ponowne otwarcie kościołów, poświęcenie nowych miejsc świętych, publiczne uhonorowanie chrześcijańskich męczenników i odzyskanie wielowiekowych rękopisów pokazują jednak, że wspólnoty chrześcijan w Iraku są zdecydowane zachować swoją wiarę, dziedzictwo i obecność na ziemi, na której od stuleci żyją kolejne pokolenia wierzących.

  • Raju Hasmukh, na podstawie informacji z Asianews.it