Przedstawiciele Kościoła i eksperci zebrani w Seulu wzywają do etycznej, skoncentrowanej na człowieku sztucznej inteligencji, która chroni godność, prawa pracowników i środowisko.
Redakcja (9 listopada 2026, Gaudium Press) Przedstawiciele Kościoła katolickiego, eksperci od spraw pracy i obrońcy środowiska spotkali się w Seulu, aby przeanalizować etyczne, społeczne i ekologiczne konsekwencje sztucznej inteligencji. Podkreślali, że postęp technologiczny musi pozostać mocno zakorzeniony w ochronie godności człowieka i w promowaniu dobra wspólnego.
Sympozjum zatytułowane „Era technologii: pytanie o godność człowieka i dobro wspólne – AI i ludzie” odbyło się 7 listopada i zgromadziło prelegentów z różnych dziedzin, którzy zastanawiali się nad coraz bardziej złożoną relacją między innowacjami technologicznymi a społeczeństwem.
Wydarzenie zorganizowały wspólnie Komisja Duszpasterska Konferencji Biskupów Katolickich Korei oraz Komisja Sprawiedliwości i Pokoju archidiecezji seulskiej.
W trakcie dyskusji uczestnicy podkreślali, że sztuczna inteligencja powinna być rozwijana i wdrażana w taki sposób, by służyła ludziom, a nie ograniczała ich wolności, praw czy dobrostanu.
Kościół wzywa do sztucznej inteligencji skoncentrowanej na człowieku
Ks. Park Jung-woo, sekretarz Komisji Sprawiedliwości i Pokoju archidiecezji seulskiej, przedstawił stanowisko Kościoła katolickiego wobec szybkiego rozwoju sztucznej inteligencji oraz odpowiedzialności, która się z nim wiąże.
Według ks. Parka rozwój AI musi kierować się zasadami etycznymi opartymi na poszanowaniu godności człowieka. Przekonywał, że technologia powinna przyczyniać się do integralnego rozwoju człowieka i do dobra wspólnego, zamiast stawać się narzędziem inwigilacji, kontroli społecznej czy pogłębiania nierówności.
Podkreślił, że sztuczna inteligencja musi pozostać narzędziem wspierającym człowieka, a nie zastępować ludzkiego osądu, podejmowania decyzji czy odpowiedzialności moralnej.
Ks. Park wezwał również Kościół do aktywnego udziału w debacie publicznej na temat nowych technologii. Zachęcał instytucje religijne, by opowiadały się za podejściem do AI, które stawia w centrum człowieka, szanuje podstawowe prawa i chroni wspólnoty najbardziej narażone.
Głównym wątkiem jego wystąpienia było niebezpieczeństwo tego, co określił jako „determinizm technologiczny”, czyli przekonania, że rozwój technologii postępuje niezależnie i nieuchronnie kształtuje społeczeństwo na własnych warunkach.
Ks. Park przekonywał natomiast, że to ludzie i wspólnoty muszą zachować odpowiedzialność za decyzje o tym, w jaki sposób technologie są rozwijane, zarządzane i wykorzystywane.
Zwrócił też uwagę na pojęcie „algoretyki” – terminu promowanego przez Watykan, aby zachęcać do uwzględniania wartości etycznych w projektowaniu, wdrażaniu i działaniu algorytmów. Celem tej koncepcji jest zapewnienie, by systemy technologiczne odzwierciedlały ludzkie wartości, a nie wyłącznie cele techniczne lub komercyjne.
Obawy o wpływ sztucznej inteligencji na pracowników
Uczestnicy sympozjum przyjrzeli się również głębokim zmianom, jakie sztuczna inteligencja wprowadza na rynku pracy.
Kim Jong-jin, dyrektor Centrum Pracy i Społeczeństwa, ostrzegł, że przemiany napędzane przez AI budzą poważne obawy związane z utratą miejsc pracy i autonomii pracowników.
Zauważył, że sztuczna inteligencja potrafi automatyzować nie tylko powtarzalne czy rutynowe zadania, lecz także funkcje twórcze i złożoną pracę umysłową, tradycyjnie wykonywaną przez wysoko wykwalifikowanych specjalistów.
W rezultacie oczekuje się, że wpływ AI obejmie szeroki wachlarz zawodów i branż.
Kim zwrócił także uwagę na coraz powszechniejsze wykorzystywanie algorytmów do zarządzania pracą za pośrednictwem platform cyfrowych, przekonując, że takie systemy mogą tworzyć niestabilne warunki zatrudnienia, a zarazem ograniczać kontrolę pracowników nad sposobem wykonywania ich pracy.
Zamiast pozwalać, by systemy technologiczne dyktowały warunki pracy – mówił – AI należy projektować tak, by sprzyjała współpracy ludzi i maszyn, przy zachowaniu praw, godności i podmiotowości pracowników.
Podkreślił ponadto, jak ważne jest zapewnienie sprawiedliwego podziału korzyści płynących z innowacji technologicznych.
Jak mówił Kim, rządy i instytucje powinny wzmocnić systemy zabezpieczenia społecznego oraz poszerzyć możliwości uczenia się przez całe życie, aby pomóc pracownikom dostosować się do zmieniających się wymagań gospodarki opartej na AI.
Wyzwanie – jak zasugerował – polega nie tylko na zwiększaniu efektywności, lecz także na zapewnieniu, by postęp technologiczny wspierał godną pracę i rzeczywisty udział człowieka w życiu gospodarczym.
Koszty środowiskowe sztucznej inteligencji
Poza kwestiami etycznymi i problemami świata pracy uczestnicy przeanalizowali konsekwencje ekologiczne szybko rozwijającego się sektora AI.
Lee Heon-seok, członek komitetu programowego Energy Justice Action, przekonywał, że w debacie publicznej często pomija się koszty środowiskowe związane z technologiami sztucznej inteligencji.
Wezwał do przejścia od tego, co nazwał „etyką efektywności”, do „etyki troski”, apelując do decydentów i twórców technologii, by brali pod uwagę szersze skutki ekologiczne systemów AI.
Lee zauważył, że moc obliczeniowa potrzebna do trenowania i obsługi zaawansowanych modeli AI zależy od energochłonnych centrów danych, które zużywają znaczne ilości energii elektrycznej oraz wody do chłodzenia.
Jak mówił, działanie tych obiektów przyczynia się do emisji dwutlenku węgla, a zarazem wywiera presję na lokalne zasoby.
Ostrzegł także przed możliwym „efektem odbicia”, w którym poprawa efektywności prowadzi do wzrostu ogólnej konsumpcji. W przypadku AI bardziej wydajne systemy mogłyby zachęcać do intensywniejszego korzystania z technologii, a w efekcie zwiększać całkowite zapotrzebowanie na energię, zamiast je zmniejszać.
Według Lee ocena śladu środowiskowego AI wymaga przeanalizowania całego jej cyklu życia, w tym wydobycia pierwiastków ziem rzadkich niezbędnych do produkcji sprzętu.
Opowiedział się za przyjęciem perspektywy „ekologii integralnej”, która dostrzega związek między wyzwaniami środowiskowymi a społecznym i etycznym wymiarem rozwoju technologicznego.
Takie podejście – jak stwierdził – skłaniałoby społeczeństwo do oceny, czy konkretne zastosowania AI są potrzebne i czy ich korzyści uzasadniają ich koszty środowiskowe.
Między innowacją a odpowiedzialnością
Sympozjum ukazało rosnące zaangażowanie Kościoła katolickiego w Korei Południowej w refleksję nad nowymi technologiami nie tylko jako zjawiskami technicznymi, lecz także jako rzeczywistością moralną i społeczną.
Prelegenci zgodnie podkreślali, że decyzje dotyczące sztucznej inteligencji powinny kierować się ludzkimi wartościami, a nie wyłącznie możliwościami technologicznymi.
Od troski o godność człowieka i etyczne zarządzanie po kwestie praw pracowniczych i zrównoważenia środowiskowego – dyskusje uwypukliły potrzebę całościowego podejścia do AI, które w centrum innowacji stawia człowieka i dobro wspólne.
Zdaniem uczestników przyszłość sztucznej inteligencji będzie zależeć nie tylko od tego, co technologia zdoła osiągnąć, lecz także od tego, jak społeczeństwa zdecydują się ją kształtować, regulować i wykorzystywać w służbie ludzkości.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów UCA News
