Platforma Działań Laudato Si’ uruchamia Cyfrowy Atlas, a liczba uczestników przekracza 13 600, co wzmacnia katolickie działania na rzecz ekologii na całym świecie.
Redakcja (4 listopada 2026, Gaudium Press) Platforma Działań Laudato Si’ (LSAP) uruchomiła nowy Cyfrowy Atlas, który ma łączyć katolickie inicjatywy ekologiczne na całym świecie. To ważny krok w wysiłkach Kościoła na rzecz pogłębiania nawrócenia ekologicznego i wzmacniania współpracy wspólnot katolickich, które odpowiadają na wyzwania środowiskowe i społeczne.
Ogłoszono to podczas konferencji prasowej w Biurze Prasowym Stolicy Apostolskiej, na której przedstawiciele Kościoła i zgromadzeń zakonnych oraz działacze na rzecz ochrony środowiska zaprezentowali piąty raport roczny Platformy. Podsumowuje on pięć lat jej rozwoju, osiągnięcia i nowe priorytety tej globalnej inicjatywy, zainspirowanej wydaną w 2015 r. encykliką papieża Franciszka Laudato si’.
Z raportu wynika, że od uruchomienia Platformy w 2021 r. dołączyło do niej ponad 13 600 uczestników, co świadczy o rosnącym zaangażowaniu parafii, diecezji, szkół, uniwersytetów, zgromadzeń zakonnych, placówek opieki zdrowotnej i organizacji katolickich na całym świecie. Mówcy podkreślali, że choć liczba uczestników wciąż rośnie, większym wyzwaniem jest teraz przekucie zobowiązań w wymierny i trwały wpływ na środowisko.
Od encykliki do działania
Otwierając prezentację, s. Alessandra Smerilli, prefekt Dykasterii do spraw Służby Integralnemu Rozwojowi Człowieka, powiedziała, że Laudato si’ nigdy nie miała pozostać dokumentem studiowanym wyłącznie w kręgach akademickich czy kościelnych. Określiła ją raczej jako wezwanie do nawrócenia, które ma kształtować codzienne życie chrześcijańskie, decyzje podejmowane przez instytucje oraz zaangażowanie wspólnot.
Odnosząc się do dziesiątej rocznicy encykliki, zauważyła, że choć dekada to stosunkowo krótki okres w dziejach Kościoła, stanowi okazję do oceny, jak głęboko jej przesłanie zakorzeniło się we wspólnotach lokalnych.
Według s. Smerilli troski o stworzenie nie można traktować jako sprawy nieobowiązkowej, gdyż ma ona centralne znaczenie dla powołania chrześcijańskiego. Odwołując się do biblijnego nakazu uprawiania stworzenia i strzeżenia go, przekonywała, że odpowiedzialne gospodarowanie środowiskiem musi stać się częścią duchowej, duszpasterskiej i społecznej misji Kościoła.
Podkreśliła również znaczenie towarzyszenia, zauważając, że wspólnoty, które chcą wdrażać inicjatywy ekologiczne, potrzebują praktycznego wsparcia i zasobów, zwłaszcza w regionach o ograniczonych możliwościach finansowych lub słabej infrastrukturze instytucjonalnej.
Po początkowym spowolnieniu Platforma Działań Laudato Si’ znów zyskuje uczestników
Raport roczny wykazał, że do 30 września 2026 r. na Platformie zarejestrowano 13 652 konta. Po początkowym gwałtownym wzroście, jaki nastąpił po jej utworzeniu, przybywało uczestników coraz wolniej, by w 2026 r. ich liczba znów wyraźnie wzrosła.
Dzięki 2081 nowym rejestracjom odnotowanym do września tegoroczny wynik już przewyższył roczną liczbę rejestracji z każdego z trzech poprzednich lat, co świadczy o odnowionym zainteresowaniu i zaangażowaniu.
Jednym z najmocniejszych filarów inicjatywy okazały się zgromadzenia zakonne. Według szacunków organizatorów na Platformie zarejestrowanych jest obecnie około 53 proc. zgromadzeń zakonnych na świecie, co świadczy o znacznym zaangażowaniu zakonnic i zakonników w działania na rzecz ekologii.
Wśród najczęściej zgłaszanych inicjatyw znajdują się programy recyklingu, projekty kompostowania, zakup żywności produkowanej lokalnie oraz instalacja energooszczędnego oświetlenia. W raporcie zaznaczono, że wiele wspólnot mogło podjąć te działania bez znaczących nakładów finansowych, dzięki czemu działania ekologiczne są dostępne nawet dla instytucji o ograniczonych zasobach.
Cyfrowy Atlas Platformy Działań Laudato Si’ łączy ekologię, geografię i współpracę
Centralnym punktem prezentacji było przedstawienie nowego Cyfrowego Atlasu, które poprowadził Alonso de Llanes, dyrektor programowy Platformy Działań Laudato Si’.
Interaktywne narzędzie ma stworzyć globalną mapę katolickiego zaangażowania ekologicznego, łącząc dane o udziale instytucji z danymi geograficznymi i środowiskowymi. Użytkownicy będą mogli wyszukiwać uczestniczące instytucje według kraju lub diecezji, a tam, gdzie wspólnoty wyraziły na to zgodę, uzyskać dostęp do planów ekologicznych, informacji o projektach i przykładów działań lokalnych.
Atlas zawiera również wskaźniki środowiskowe, w tym dane dotyczące wylesiania, emisji gazów cieplarnianych oraz podatności na klęski żywiołowe, takie jak huragany.
Organizatorzy Platformy są przekonani, że narzędzie pomoże przedstawicielom Kościoła lepiej zrozumieć realia środowiskowe, z którymi mierzą się wspólnoty lokalne, a zarazem zachęci do współpracy instytucje stojące przed podobnymi wyzwaniami ekologicznymi.
De Llanes określił projekt jako ważny krok ku wzmocnieniu wzajemnego uczenia się i koordynacji w Kościele na całym świecie – krok, który pozwoli wspólnotom nie tylko prezentować własne wysiłki, lecz także korzystać z doświadczeń innych.
Platforma Działań Laudato Si’ poszerza dostęp mimo wykluczenia cyfrowego
Uznając, że dostęp do internetu wciąż stanowi poważną barierę w wielu regionach, kierownictwo Platformy zapowiedziało nowe działania, które mają ułatwić udział w inicjatywie.
Po raz pierwszy podstawowy proces formacji i planowania Platformy zostanie udostępniony w formie materiałów drukowanych. Dzięki nim wspólnoty będą mogły podejmować refleksję, opracowywać plany działań ekologicznych, określać priorytety i oceniać swoje postępy nawet bez stabilnego dostępu do internetu.
Trwają także prace nad nowym centrum edukacyjnym Learning Hub, które ma udostępniać materiały szkoleniowe, praktyczne wskazówki i przykłady udanych projektów instytucji katolickich z całego świata.
Organizatorzy zasygnalizowali, że sztuczna inteligencja może również odegrać rolę we wspieraniu uczestników, pomagając im w znalezieniu odpowiednich zasobów i właściwych działań ekologicznych. Podkreślili jednak, że technologia powinna uzupełniać ludzkie rozeznanie, a nie je zastępować.
De Llanes przestrzegał przed traktowaniem sztucznej inteligencji jako rozwiązania samego w sobie. Przekonywał, że choć technologia może pomagać w gromadzeniu i analizie informacji, decyzje muszą pozostać zakorzenione w lokalnych realiach, konsultacjach ze wspólnotą i ocenie duszpasterskiej.
Mierzyć wpływ, a nie tylko aktywność
Motywem powracającym przez całą prezentację była potrzeba wyjścia poza liczenie uczestników i zgłaszanych działań w stronę oceny długofalowych skutków dla środowiska.
Kierownictwo Platformy przyznało, że liczba zapisów, ukończone plany działań i poszczególne projekty nie dowodzą automatycznie rzeczywistej zmiany ekologicznej.
Aby zilustrować znaczenie trwałości działań, de Llanes przywołał inicjatywę sadzenia drzew w Nigerii, gdzie władze diecezjalne postanowiły wstrzymać dalsze nasadzenia do czasu stworzenia odpowiednich systemów pielęgnacji i utrzymania wcześniej posadzonych drzew.
Przykład ten uwypuklił szersze przesunięcie akcentu z mierzenia aktywności na ocenę skuteczności, tak aby inicjatywy ekologiczne przynosiły trwałe korzyści, a nie jedynie krótkoterminowe osiągnięcia.
Z myślą o przyszłości Platforma wyznaczyła ambitne cele na 2031 r., w tym osiągnięcie 50 000 uczestników, zaangażowanie 20 000 instytucji katolickich i obecność 1000 diecezji z całego świata.
Lokalne doświadczenia świadczą o rosnącym zaangażowaniu
W raporcie przedstawiono przykłady działań ekologicznych, które są już prowadzone w Kościołach lokalnych.
Bp Allwyn D’Silva, biskup pomocniczy senior Bombaju, opisał wysiłki podejmowane w archidiecezji Bombaju, aby włączyć troskę o środowisko w życie parafii. Wśród inicjatyw jest „post węglowy” w Wielkim Poście, zachęcający katolików do ograniczenia zużycia energii elektrycznej, wody i plastiku jednorazowego użytku.
Zauważył, że degradacja środowiska coraz bardziej wpływa na codzienne życie w Mumbaju, gdzie poważne powodzie, utrata siedlisk i rosnące temperatury w nieproporcjonalnie dużym stopniu dotykają bezbronne grupy ludności.
Miejscowe parafie wprowadziły systemy zbierania deszczówki, zwiększyły wykorzystanie energii słonecznej, ograniczyły zużycie jednorazowych plastików i propagowały ochronę bioróżnorodności.
Jak relacjonował bp D’Silva, w ubiegłym roku ponad 100 uczestników zebrało się, aby wypracować wspólną strategię ekologiczną dla 125 parafii archidiecezji, co świadczy o coraz lepszej koordynacji i planowaniu długoterminowym.
Przekonywał, że decyzje instytucjonalne dotyczące energii, infrastruktury i troski o środowisko mogą kształtować wspólnoty na pokolenia, dlatego nawrócenie ekologiczne jest trwałą odpowiedzialnością duszpasterską, a nie doraźną kampanią.
Siostry zakonne motorem przemian u podstaw
S. Roxanne Schares, sekretarz wykonawcza Międzynarodowej Unii Przełożonych Generalnych (UISG), zwróciła uwagę na rolę zakonnic w realizacji celów Laudato si’.
Od 2021 r. tysiące katolickich sióstr zakonnych przeszło szkolenie na animatorki Laudato Si’, które przygotowuje je do szerzenia świadomości ekologicznej i podejmowania działań w ich zgromadzeniach i wspólnotach lokalnych.
Wśród zaprezentowanych przykładów znalazła się praca Sióstr Notre Dame w Korei Południowej, które wraz z lokalnymi mieszkańcami i dziećmi włączyły się w działania na rzecz ochrony zagrożonych mokradeł pływowych poprzez modlitwę, edukację i publiczne rzecznictwo.
W Sudanie Południowym siostry zakonne nawiązały współpracę z miejscowymi rolnikami, aby przywrócić wiedzę rolniczą, której przekazywanie przerwały dziesięciolecia konfliktów i przesiedleń. Inicjatywa przerodziła się w szerszy program zrównoważonego rolnictwa, którego celem jest poprawa bezpieczeństwa żywnościowego, odżywiania i warunków życia przy poszanowaniu ograniczeń środowiskowych.
Odwołując się do własnych doświadczeń z okolic jeziora Czad, s. Schares podkreśliła związek między degradacją środowiska a ludzkim cierpieniem, zwłaszcza wśród kobiet i bezbronnych wspólnot, które w nieproporcjonalnym stopniu odczuwają skutki niedoboru wody i wyzwań związanych z klimatem.
Apel o większą sprawiedliwość i pilne działania
Zamykając wydarzenie, Lorna Gold, dyrektor wykonawcza Ruchu Laudato Si’, ostrzegła, że niszczenie środowiska postępuje szybciej niż reakcje instytucji.
Przekonywała, że choć w ciągu ostatnich pięciu lat osiągnięto znaczne postępy, wiele jeszcze pozostaje do zrobienia, aby nawrócenie ekologiczne zakorzeniło się w każdym wymiarze życia Kościoła.
Gold zwróciła szczególną uwagę na nierówności utrudniające udział w inicjatywie w części krajów Globalnego Południa, gdzie wspólnoty często najdotkliwiej odczuwają skutki zmian środowiskowych, a jednocześnie nie mają dostępu do finansowania, wiedzy technicznej, personelu i niezawodnej infrastruktury cyfrowej.
Zaapelowała o większe inwestycje w towarzyszenie, silniejsze powiązanie lokalnych inicjatyw ekologicznych z globalnymi działaniami rzeczniczymi oraz sprawiedliwszy podział zasobów, który pozwoli wspierać bezbronne wspólnoty.
Jak powiedziała, kolejny etap działalności Platformy musi zapewnić, by odpowiedzialność ekologiczna wpływała na najważniejsze decyzje instytucjonalne dotyczące inwestycji, systemów energetycznych, edukacji, zamówień, gospodarowania nieruchomościami i struktur zarządzania.
Platforma Działań Laudato Si’ buduje globalną sieć
Gdy Platforma Działań Laudato Si’ wkracza w drugi pięcioletni etap, jej kierownictwo podkreśla, że misja Platformy ewoluuje od przyciągania uczestników ku budowaniu między nimi rzeczywistych więzi.
Uruchomienie Cyfrowego Atlasu odzwierciedla tę zmianę: to narzędzie pomyślane nie tylko do dokumentowania działań ekologicznych, lecz także do wzmacniania współpracy w Kościele na całym świecie.
Dla kierownictwa Platformy ostatecznym celem pozostaje to, by nawrócenie ekologiczne, które nakreślił papież Franciszek, stało się trwałą częścią życia katolików i przez kolejne dziesięciolecia kształtowało zarówno lokalne inicjatywy, jak i decyzje instytucjonalne.
- Raju Hasmukh na podstawie materiałów Vatican News
