Leon XIV sygnalizuje zamiar wizyty w Niemczech mimo napięć z niemieckim Kościołem

W rozmowie z katolickim portalem domradio.de z Kolonii ambasador Niemiec przy Watykanie Bruno Kahl powiedział, że grunt pod papieską wizytę został już przygotowany dzięki zaproszeniom ze strony niemieckich władz państwowych.

„W imieniu rządu federalnego ponowiłem zaproszenie, które wcześniej wystosował prezydent federalny, a potwierdził federalny minister spraw zagranicznych” – powiedział Kahl. „Odpowiedź jest już jasna: zamierza przyjechać do Niemiec”.

Kahl podkreślił, że nie ustalono jeszcze żadnego harmonogramu, dał jednak do zrozumienia, że zamiar podróży Leona XIV do Niemiec nie budzi wątpliwości.

„Dokładna kolejność jego najbliższych podróży nie została jednak jeszcze w pełni określona” – powiedział. „On sam mówi, że radził swojemu poprzednikowi odwiedzić Niemcy i oczywiście sam zastosuje się do tej rady. Na konkretne planowanie jest jednak jeszcze za wcześnie”.

Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej nie odpowiedziało od razu na prośbę o komentarz.

Ambasador chwali styl i przywództwo papieża

Kahl bardzo pochlebnie ocenił także swoje osobiste spotkania z papieżem, przedstawiając Leona XIV jako człowieka przystępnego, bezpośredniego i ujmującego.

„Byłem pod wielkim wrażeniem” – powiedział. „Papież jest przystępny, otwarty, szczery, mówi w prosty, bezpośredni sposób i sprawia, że człowiek czuje się osobiście traktowany poważnie”.

Ambasador opisał ponadto Leona XIV jako osobę „bardzo błyskotliwą” i obdarzoną poczuciem humoru – cechy, które jego zdaniem czynią z niego „wyjątkowo miłego rozmówcę”.

Takie wypowiedzi sugerują dobre relacje dyplomatyczne między Berlinem a nowym pontyfikatem w czasie, gdy poważne kwestie wciąż wpływają na rozmowy między Stolicą Apostolską a Kościołem w Niemczech.

Zmiana tonu w sprawie Ukrainy

Jedną z dziedzin, w których Kahl dostrzega wyraźną różnicę między Leonem XIV a jego poprzednikiem, jest wojna na Ukrainie.

Ambasador krytykował wcześniej podejście Watykanu za pontyfikatu papieża Franciszka, zwłaszcza to, co część obserwatorów postrzegała jako nadmiernie wyważone stanowisko wobec Rosji i Ukrainy. Zapytany o tamte krytyczne uwagi, Kahl powiedział, że rozwój sytuacji za Leona XIV zmienił jego ocenę.

„Zwłaszcza jeśli chodzi o krytykę równego dystansu, między pontyfikatem Franciszka a pontyfikatem Leona XIV nastąpił postęp” – powiedział.

Według Kahla Leon XIV wypowiada się wyraźniej na temat odpowiedzialności za konflikt.

„Papież Leon jasno wskazał, kto jest agresorem, a kto ofiarą. Nie mam tu wiele do zarzucenia” – powiedział.

Te wypowiedzi świadczą o rosnącej aprobacie niemieckich urzędników dla publicznego przekazu Watykanu w sprawie wojny.

Dyplomata otwarcie mówiący o swojej wierze

Poza polityką i dyplomacją Kahl mówił również otwarcie o swojej wierze katolickiej.

„Jestem bardzo szczęśliwym i bardzo zaangażowanym chrześcijaninem katolikiem” – powiedział.

Dodał, że stara się żyć zgodnie z tymi przekonaniami w codziennym życiu i w pracy zawodowej – czy to kierując pracownikami, czy reprezentując zasady związane z Kościołem.

Wypowiedzi te pozwoliły w nietypowo osobisty sposób zajrzeć w religijną postawę jednego z najwyższych rangą przedstawicieli Niemiec przy Stolicy Apostolskiej.

Złożona relacja z Watykanem w tle podróży Leona XIV do Niemiec

Ewentualna przyszła podróż Leona XIV do Niemiec odbyłaby się na tle jednej z najtrudniejszych relacji w całym Kościele katolickim.

Napięcia wynikają w dużej mierze z wydarzeń, które nastąpiły po przełomowym badaniu z 2018 r. dotyczącym wykorzystywania seksualnego w Kościele w Niemczech. W odpowiedzi na jego wyniki niemieccy przywódcy kościelni zainicjowali w 2019 r. „Drogę Synodalną” – szeroki proces konsultacji, który miał zająć się kwestiami zarządzania, rozliczalności i reform.

Proces ten przyniósł propozycje wykraczające daleko poza reformy administracyjne. Dyskutowano między innymi o święceniach kobiet na kapłanów i diakonów, o poszerzeniu roli świeckich katolików w kierowaniu Kościołem oraz o błogosławieniu par pozostających w związkach jednopłciowych.

Propozycje te wywołały powtarzające się ostrzeżenia ze strony Watykanu.

W oświadczeniu z 2022 r. Stolica Apostolska podkreśliła, że Droga Synodalna nie ma uprawnień do wprowadzania zmian w doktrynie lub zarządzaniu Kościołem niezależnie od Kościoła powszechnego.

Watykan stwierdził, że proces ten „nie ma mocy zobowiązującej biskupów i wiernych do przyjęcia nowych sposobów rządzenia oraz nowych podejść do doktryny i moralności”.

Ostrzegł ponadto, że ustanawianie nowych oficjalnych struktur lub stanowisk doktrynalnych przed osiągnięciem porozumienia na poziomie Kościoła powszechnego stanowiłoby „ranę dla komunii kościelnej i zagrożenie dla jedności Kościoła”.

Krytyka z obu stron

Spory stawały się niekiedy bardzo widoczne.

W 2023 r. papież Franciszek skrytykował niemiecki proces reform w wywiadzie dla Associated Press, określając go jako „elitarny” i „ideologiczny”.

W następnym roku w internecie krążyło nagranie, na którym Franciszek żartobliwie pyta bp. Jörga Michaela Petersa, biskupa pomocniczego Trewiru: „Jesteś katolikiem?”. Uwagę tę powszechnie interpretowano jako wyraz utrzymującej się frustracji z powodu wydarzeń w części Kościoła niemieckiego.

Pytania dotyczące nauczania Kościoła pojawiają się również za pontyfikatu Leona XIV.

W kwietniu dziennikarze zapytali papieża o wypowiedzi kard. Reinharda Marksa, metropolity Monachium i Fryzyngi, który poparł błogosławienie przez kapłanów par pozostających w związkach jednopłciowych lub w związkach, których Kościół nie uznaje za ważne małżeństwa.

Leon XIV odpowiedział, podkreślając stanowisko Stolicy Apostolskiej.

„Stolica Apostolska jasno dała do zrozumienia, że nie zgadzamy się na sformalizowane błogosławienie par” – powiedział, odnosząc się konkretnie do par homoseksualnych i innych par znajdujących się w sytuacjach, które Kościół określa jako nieregularne. Dodał, że należy to odróżnić od szerszej zasady, podkreślanej przez papieża Franciszka, że błogosławieństwa można udzielać wszystkim ludziom.

Nowe spory wokół kryzysu nadużyć

Publiczne spory trwają również w ostatnich miesiącach.

Gdy Leon XIV po wizycie we Francji stwierdził, że nadużycia są „przede wszystkim problemem ludzkim”, bp Georg Bätzing, biskup Limburga, opublikował na stronie internetowej swojej diecezji publiczną polemikę.

Bp Bätzing przestrzegł przed pomniejszaniem czynników instytucjonalnych w przypadkach nadużyć.

„Gdyby Kościół bagatelizował lub negował systemowe przyczyny przemocy seksualnej, byłby to poważny krok wstecz” – powiedział.

„Jeszcze bardziej zraniłoby to ofiary i zagroziło wiarygodności procesu wyjaśniania”.

Ta wymiana zdań uwydatniła utrzymujące się różnice co do tego, jak Kościół powinien rozumieć kryzys nadużyć i jak powinien się z nim mierzyć – a jest to kwestia, która pozostaje w centrum debat w niemieckim katolicyzmie.

Symboliczne znaczenie podróży Leona XIV do Niemiec

W tym kontekście każda przyszła podróż papieża Leona XIV do Niemiec miałaby znaczenie wykraczające daleko poza zwykłą wizytę duszpasterską.

Postawiłaby papieża w centrum debat, które przez znaczną część minionej dekady określały relacje między Niemcami a Watykanem, w tym sporów o zarządzanie Kościołem, autorytet doktrynalny, seksualność, reformy w dziedzinie przeciwdziałania nadużyciom i jedność Kościoła.

Choć nie ogłoszono żadnych terminów, a planowanie jest na wczesnym etapie, wypowiedzi Kahla sugerują, że Leon XIV jest gotów bezpośrednio zmierzyć się z jednym z najbardziej wpływowych i najczęściej dyskutowanych Kościołów narodowych w świecie katolickim.

Niezależnie od tego, czy taka wizyta ostatecznie złagodzi długotrwałe napięcia, czy też jeszcze wyraźniej uwydatni istniejące spory, prawdopodobnie stałaby się jedną z najuważniej obserwowanych podróży papieskich pontyfikatu Leona XIV.

• Raju Hasmukh na podstawie materiałów Crux Now